239/6353. 
239/6353. 
PAYENA. 13 
niet toe te schrijven aan klimatologische of standplaatsverschillen, 
daar die boomen worden gevonden in de onmiddellijke nabijheid 
van de andere Payena’s (Van Romburgh, PI. à. c. et à g. p., bl. 149). 
Handleiding Warenkennis beschrijft de gëtah soentik (van Palem- 
bang) of gëtah bêringin (van Bandjermasin) als een soort, in waarde 
onmiddellijk volgend op de balam mérah (Palaquium Gutta, Burck). 
Evenals deze komt zij zelden geheel zuiver ter markt. Mengsels 
van gêtah soentik en gëtah mérah treft men dikwijls aan: die van 
soentik met minderwaardige gëtah zonder toevoeging van balam 
mérah komen niet in zulke groote hoeveelheden voor. In zuiveren 
staat heeft soentik of béringin een grijswitte kleur: zij is sterk 
samenhangend en vertoont op de doorsnede een compacte massa 
zonder de zichtbare lagen van de balam mérah. Zij heeft met deze 
gemeen de eigenschappen van terugspringen en kraken bij wrijven 
(zie onder Palaquium oblongifolium, Burck); de intensiteit daarvan 
vermindert of verdwijnt bij vermenging met minderwaardige soorten, 
terwijl ook de kleur en samenhang veranderen in verband met de 
soort der toegevoegde gëtah. Vaak wordt zij vervalscht met doejan 
of poean (Pal. Treubii, Burck), hangkang (Pal. leiocarpum, Boerl.), 
of djëloetoeng (Dyera). Vooral doejan, die wegens haar bijna gelijke 
kleur en vrij grooten samenhang bij oppervlakkige beschouwing 
moeilijk is te onderkennen, wordt voor de vermenging gebezigd 
en kan alleen worden ontdekt door een kleine nuance in voor- 
komen en kleur, eenige broosheid en vermindering van de veer- 
kracht. Vervalsching met hangkang of djëloetoeng heeft altijd in 
meerdere of mindere mate, behalve verandering van kleur en voor- 
komen, vermindering van de veerkracht en een eigenaardige lucht 
tengevolge. Palembang en Bandjermasin zijn de voornaamste uit- 
voerhavens: in September 1911 bedroeg de waarde f 225 per pi- 
col, gemengde soorten naar verhouding. 
De vruchten worden gezegd eetbaar te zijn. 
De zaden zijn arm aan olie: op droge stof berekend bevatten 
zij er niet meer van dan 3!'/, à 4!/, °/, (Verslagen ’s Lands Plan- 
tentuin 1899, bl. 54 en 1904, bl. 59). 
In het Museum: Hout, gëtah. 
Payena macrophylla, Burck (Kakosmanthus macro- 
phyllus, Hassk.). 
Volksnamen. Soend.: Pasra. 
Zeer zeldzame, 30 à 35 M. hooge en 1 tot 1.50 M. dikke boom, 
verstrooid groeiend gevonden in West-Java beneden 200 M. zee- 
hoogte. Het hout zou nogal duurzaam zijn en bruikbaar voor huis- 
bouw (K. & V.—l, bl. 151). Burck bericht (Mededeelingen No. 3 
uit ’s Lands Plantentuin), dat de zaden een olie bevatten, die voor 
verschillende doeleinden geschikt is. 
In het Museum: Zaden. 
Payena Maingayi, Clarke. 
Volksnamen (volgens Ridley). Mal. : Malaim pata. 
Boom, tot 70 voet hoog, op het eerste gezicht gelijkend op Pa- 
laquium Gutta, Burck, doch met langer bladeren : op het Maleische 
Schiereiland is hij algemeen. Het hout wordt gezegd goed en duur- 
Vruchten. 
Zaden. 
Hout. 
Zaden. 
Hout. 
