18 SAPOTACEAE. 
191) 55.7 °/, fraai gekristalliseerd, vast, wit vet met een smelt-. 
punt van 37.5° C / 
In het Museum: Hout, zaad, vet. k | À 
239/6358. Palaquium javense, Burck. 
Volksnamen. Oost-Java: Kawang, Njatoe — Mad.: Njatoh. 
Boom, tot 50 M. hoog en 3 M. dik, veelal 30 à 40 M. hoog en 100 
tot 150 cM. dik, in Oost-Java — vooral in Noord-Banjoewangi tus- 
schen 20 en 300 M. zeehoogte — algemeen, elders op Java zeldzaam. 
De stam is zuilvormig, met buitengewoon sterk uitspringende 
wortellijsten en soms eerst 35 M. boven den grond aangezette 
Hout. kroon. Het hout is in Oost-Java weinig geacht: in Midden-Java 
is dat van de variëteit (?)die daar grawang wordt geheeten, ge- 
zocht voor gamelans en fijne meubelen, terwijl de variëteit djem- 
pina er weinig in tel is. 
Zaden. Deze boom draagt rijkelijk vruchten en uit de zaden wordt in 
‚ Besoeki algemeen olie gekookt (K. & V. —I, bl. 143). Reeds Teys- 
mann berichtte in het Natuurkundig Tijdschr. v. N. I. dl XI, bl. 
196, dat hij in Besoeki in een gehucht enkele groote njatohboo- 
men aantrof, die men bij het opruimen van het bosch had laten 
staan. Naar de reden daarvan vragende, werd hem medegedeeld, 
dat de inlanders hoogen prijs stelden op de zaden, waaruit ze 
een soort van boter bereidden, die zoowel voor spijs- als voor 
lampolie werd gebruikt. 
De zaden van Pal. javense leveren bij persen nöch olie, nöòch 
een soort van boter, doch een hard vet en maken dus geen uit- 
zondering op den regel, dat de Palaquiums een vast vet geven. 
In het Museum: Hout, zaden, vet. 
239/6358. Palaquium leiocarpum, Boerl. 
Volksnamen op Borneo. W. Afdeeling: Djongkang — Z. & 
O0. Afd.: Hangkang. 
Hooge boom van Borneo, in het bosch vrij gemakkelin her- 
kennen aan de donker koperroode kleur van ‘de onderzijde der 
bladeren, waardoor hij sterk gelijkt op de stamplant van de gêtah 
mérah (zie onder Palaquium oblongifolium, Burck). Zonder moeite 
is hij daarvan echter te onderscheiden door een blad voorzichtig 
in te scheuren: bij de gëtah mérah ziet men dan tal van fijne 
draden, welke de beide stukken vereenigen, terwijl die gemist 
worden bij den hangkang. Voor zoover Van Romburgh kon waar- 
nemen, komt hij alleen voor in lagere streken en schijnt het hem 
geen kwaad te doen indien de grond nu en dan overstroomd wordt. 
Getah. Volgens dezen schrijver (Teysmannia 1899, bl. 577 en PI. àc. et à 
g. p., bl. 149) wordt de gëtah, in den handel te Singapore bekend ais 
ang so, gewonnen op dezelfde wijze als andere gêtahpêrtjasoorten. 
De boom wordt geveld, de bast ingesneden en het opgevangen 
melksap in een ondiepe ijzeren pan boven een zacht.vuur onder 
aanhoudend roeren met een houten spatel verhit, tot de massa gestold 
en het grootste deel van het water eruit verdampt is, waarop de 
nog weeke inhoud wordt gevormd tot dikke, ronde schijven met 
een gat in het midden. Een 25 M. hoog exemplaar met een omtrek 
van 94 cM., onder Van Romburgh’s toezicht getapt, leverde 330 
