239/6358. 
Hout. 
239/6358. 
Hout. 
Getah. 
BD SAPOTACEAE, 
omtrent een monster gêtah simpoer, onderzocht bij het Imp. Insti- 
tute. Het werd bij indompelen in warm water week en niet kleverig, 
maar was, weer hard geworden, broos: het bevatte gutta en hars 
in ongeveer gelijke hoeveelheid en werd getaxeerd op 25% van 
de waarde van gëtah mérah. 
Palaquium membranaceum, Burck. _ 
Volksnamen. Mal.: Balam boenga tandjoeng. 
Boom. Cordes (Tijdschr. d. Ind. Mij v.N. &L.dl XIV, bl. 142) 
deelt van den mogelijk hier bedoelden balam boenga tandjoeng 
(ook Payena Leerii, Kurz draagt op Sum. W. Kust dien naam) 
mede, dat het hout licht rozerood is van kleur, tamelijk zwaar en 
hard, fijn van vezel; op Sumatra's Westkust wordt het gebruikt 
voor stijlen en planken en ís zeer gezocht voor prauwen. 
Palaquium oblongifolium, Burck (lsonandra Gutta, 
Hook. var. oblongifolia, De Vr. IsonandraGutta, 
var. Sumatrana, Mig). 
Volksnamen. S. W. K.: Njafoh balam mérah, Nj.b. pirang, 
Nj. b. soesoen, Nj. b. témbaga — Benkoelen: Balam doerijan 
— Palembang: Njatoh balam abang — Riouw: Taban mérah 
— Westerafd. v. Borneo: Njatoh doerijan, Nj. témijang — 
Z. & O. Afd. v. Born.: Samboen, S. weja. 
Boom, door vele botanisten beschouwd als een vorm of variëteit 
(oblongifolium) van Palaquium Gutta, Burck, tegen welke opvat- 
ting Burck zich echter steeds met hand en tand heeft verzet uit 
de practische overweging, dat deze soort (of variëteit) de allerbeste 
gêtah pêrtja zou leveren. Hij is 60 à 70 voet hoog, bezit leerachtige 
bladeren, van boven groen, aan de onderzijde goudglanzend, en 
wordt (werd, aangezien deze en de andere gêtah pêrtja leverende 
boomen steeds zeldzamer worden) vrij veelvuldig, doch verstrooid 
groeiend, aangetroffen op zeer verschillende hoogten boven de zee, 
steeds echter in oorspronkelijke, altijd vochtige bosschen op hellend 
terrein (Burck, Mededeeling No. 1 uit ’s Lands Plantentuin). 
Het hout is lichtbruin, aardig geteekend en goed van kleur, 
doch tamelijk inferieur (Ridley, Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 76). 
De gëtah munt uit door homogeniteit en vastheid: in warm wa- 
ter gedompeld laat zij zich tot allerlei vormen kneden zonder 
kleverig te worden en herneemt bij afkoelen haar oorspronkelijke 
vastheid. De handelsgêtah is lichtrood tot roodbruin, welke kleur 
afkomstig is van de schorsdeeltjes, die bij het koken en zuiveren 
van de gêtah hun kleurstof aan het uit zichzelf witte gestolde 
melksap mededeelen (Burck. 1.c.). 
Volgens Handleiding Warenkennis komt als balam mérah (van 
Palembang) of gétah samboen (van Bandjermasin) zelden onver- 
mengde gêtah van Palaquium oblongifolium ter markten dan nog 
slechts in kleine hoeveelheid: men vindt wel eens een enkel stuk 
in mengsels van zeer goede kwaliteit. De handel, bepaaldelijk de 
chineesche handel, verstaat onder gêtah mérah ook mengsels van 
deze met minderwaardige gëtah-soorten en de vervalsching gaat 
soms zoo ver, dat de partijen slechts door hun kleur den naam 
van roode gëtah verdienen. Gemengde soorten worden bij goede 
