PALAQUIUM. 21 
heel zuiveren staat is de kleur roodachtig grijs, soms eenigszins 
koperkleurig: de gëtah vormt een zeer compacte, harde massa, 
waarvan het niet gemakkelijk valt een schilfer tegen den draad 
in af te trekken. Een stuk op een steenen of houten vloer ge- 
worpen, springt terug en bij wrijven van twee stukken tegen elkaar 
is een krakend geluid waar te nemen. Een in schuine richting 
doorgekapt stuk vertoont duidelijk de verschillende lagen, waaruit 
het is samengesteld. Verzwakt vindt men deze kenmerken terug in 
gemengde gëtah mérah: bij hetmeest inferieure mengsel zijn zij geheel 
verdwenen. Vermenging met houtdeelen geeft veelal een roode of don- 
kerbruine, met gêtah van Payena Leerii een grijze-kleur, terwijl toe- 
voeging van andere gêtahsoorten verschillende tinten van grijs tot 
bruin te voorschijn roept. In Palembang geeft men aan gëtah mérah 
een peervorm, in de Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo een lang- 
gerekten, ronden vorm: elders komt zij voor in blokken of als ge- 
vouwen bladen. Slechts in enkele streken, w.o. Kota Waringin op de 
N zuidkust van Borneo, wordt gëtah mérah geheel of nagenoeg zuiver 
verhandeld, hoewel ook daar, evenals elders, dikwijls vermenging 
met gëtah van Payena Leerii plaats vindt. Verontreiniging door 
fijne houtdeelen komt veelvuldig voor, speciaal bij gëtah samboen 
van Bandjermasin. De mengsels die daar het meest worden aan- 
getroffen, bestaan uit gëtah samboen met diverse inferieure gëtah- 
soorten, als djéloetoeng, hangkang en doejan (Palaquium Treubii, 
Burck), terwijl ook vaak bijmenging van lianenrubber is te consta- 
teeren. Bijna altijd is aan deze soorten een meer of minder groote 
hoeveelheid fijne houtdeelen toegevoegd. Dikwijls worden minder- 
waardige mengsels eens of meermalen overgekookt, waardoor een 
inniger vermenging plaats heeft en een product wordt verkregen, 
dat bij een bedrieglijk goed voorkomen den indruk van gelijk- 
matige samenstelling maakt, doch weinig samenhang en veerkracht 
bezit. Menging alleen met gêëtah doejan, op zichzelf een tamelijk 
waardevolle gëtahsoort, levert somtijds nog een goed product, dat 
vrij sterk samenhangend is doch waarin de doejan vooral door 
een zekere broosheid is aan te toonen. 
Onder de mengsels van gëtah mérah kan ook de veelvuldig 
van Palembang verscheept wordende gêtah bêlitang worden ge- 
rangschikt. Dit is een grauwbruine, vezelige gêtah, altijd vermengd 
met hout- of bastdeelen; meestentijds is zij samengesteld uit het 
bij de zuivering van gëtah mérah verkregen afval en minder- 
waardige getahsoorten: bij betere partijen is een zekere hoeveel- 
heid gëtah mérah toegevoegd. Gêtah bêlitang komt voor in den vorm 
van langwerpig vierkante blokken, soms met een dun laagje goede 
gëtah overtrokken, of als opgevouwen bladen: de samenhang is 
meestal gering. De prijzen varieerden in September 1911.tusschen 
25 en 100 gulden per picol. Onvermengde, zuivere balam mérah 
of samboen bedingt tot f 500 per picol: in September 1911 
werd er f 350 voor betaald. 
De vruchten worden gezegd eetbaar te zijn (De Clercq No. 2541) Vruchten. 
en Burck bericht (Mededelingen No. 3 uit’s Lands Plantentuin), 
dat het vet uit de zaden in de afdeeling Sambas boven alle andere Zaden. 
vetten wordt verkozen ter bereiding van spijzen. Een volledige 
