PALAQUIU M — SIDEROXY LON. 27 
voorwerpen en volgens Philippine Agricultural Review 1912, bl. 
567 wordt er in Peru een vernis van gemaakt om panamahoeden 
roomkleurig te glanzen en waterdicht te maken. In hetzelfde tijd- 
schrift 1913, bl. 565 wordt medegedeeld, dat een nieuwe methode 
van winning was voorgeslagen, n. |. door de halfvolwassen vruchten, 
die vol gêtah zitten, uit te koken. Overigens zie men voor dit 
onderwerp Bulletin 1911 Imp. Institute, bl. 147, alsmede Tropen- 
pilanzer 1907, bl. 259 en 1911, bl. 220. 
In Midden-Java worden volgens mededeeling van Dr Boorsma 
de bloemen gebruikt voor het bereiden van parém. 
De vruchten zijn het geheele jaar door verkrijgbaar: zij zijn 
weinig variabel. Men kent de ellipsoïdische en de ongeveer appel- 
vormige —de laatste wel sawo appel geheeten — benevens over- 
gangen tusschen beide uitersten. Goede vruchten bevatten meest 
slechts één of weinig zaden: in kleine appelvormige vruchten, 
vermoedelijk van uit zaad gewonnen boomen, kan men vaak tot 
10 pitten aantreffen. Menigmaal vindt men rondom de pitten of 
tusschen de vakjes, waarin het vruchtvleesch zonder moeite te 
verdeelen is, witte, hoornachtige plaatjes, die ten onrechte wel 
voor kalkafscheidingen worden gehouden: het zijn stukjes van 
een gëtah pêrtja-achtige stof, die ook aanwezig is in het opales- 
ceerende, kleverige sap. Goede sawo manila treft men vooral aan 
in de streken dicht boven Batavia, te Pasar Minggoe enz. Het 
gewicht loopt sterk uiteen: van een fraai, groot exemplaar bleek 
de schil 25, het vruchtvleesch 150 gram te wegen; de eenige aan- 
wezige pit woog nog geen gram. Een middelmatige vrucht weegt 
120 gram, waarvan ongeveer 100 gram vruchtvleesch. Vet en zet- 
meel zijn in het vleesch niet aanwezig: aan gëtah werd 0.8 0/, ge- 
vonden (Jaarboekje 1902/3 Vereeniging Ooftteelt, bl. 81). 
Medicinale toepassingen heeft Achras Sapota hier, voor zoover 
mij bekend is, niet: elders is dat echter wel het geval en dat gaf 
Boorsma (Plantenstoffen IV, bl. 87) aanleiding een onderzoek in 
te stellen naar de verschillende deelen. 
In het Museum: Hout, vruchten. 
239/6368. PSideroxylon firmum, Pierre. 
Volksnamen. Mal. : Aroepa poetih (Amb.), Kajoe djérita (Ban- 
ka), Njatoh labër (Banka), Nj. tambêr (Banka), Nf. lawar 
(Billiton) —Mak.: Kanèpoloh—Alf. Amb: Ailepi, Kajoelapi-lapi. 
De njaioh labêr wordt beschreven als een op Banka in de laagte 
algemeen voorkomende boom met dikken, rechten, hoekigen stam, 
die zich 25 en meer M. boven den grond vertakt. Het hout wordt 
gezegd niet hard en gemakkelijk te bewerken te zijn: het wordt 
als dat van andere njatohsoorten gebruikt, meest voor planken, ook 
voor ribben, stijlen en deuren bij den inlandschen huisbouw en 
voor huisraad. 
In het Museum: Hout. 
2309/6368. Sideroxylon nitidum, Bl. 
Volksnamen. Jav.: Badoet, Kadoet, Kêdoe, Kêmit — Mad.: 
Kêdhoe. 
Woudreus, tot 50 M. hoog en 4 M. dik, meestal 25 à 30 M. 
Bloemen. 
Vruchten. 
Hout. 
