hi 
SIDEROXYLON — MIMUSOPS,. 29 
BE 2390/6386. De stam is hoekig en bevat bij zeer oude exemplaren een dichte, 
harde, zware kern, fijn van draad, maar zeer onderhevig aan scheu- 
ren, zoodat zij nooit wordt gebruikt: onder water moet het hout 
duurzaam zijn (Rumph.). Hasskarl’s Nut No. 455 noemt het grof 
en sterk, doch spoedig ten offer vallend aan de witte mieren. 
Een afkooksel van den bast is een zacht opwekkend middel, dat 
nuttig is bevonden tegen koorts en als versterkend middel; in som- 
mige deelen van Java staat het als geneesmiddel in deze gevallen 
in hooge achting (Horsfield, Medicinal plants, bl. 122). Het wordt 
als mondspoeling gebruikt tegen losstaande tanden en kiezen, bijv. 
als gevolg van het gebruik van kwik. De bast komt ook voor in mid- 
delen tegen gonorrhee en buikspruw en Hasskarl’s Nut vermeldt, dat 
hij fijngewreven tegen schurft wordt aangewend. Boorsma (Planten- 
stoffen [V, bl. 96) vond er, behalve veel looizuur en eenig saponine, 
een geringe hoeveelheid alcaloïd in, dat niet giftig schijnt te zijn. 
De versche bladeren, fijngewreven op het hoofd gesmeerd, 
zouden volgens Rumphius een goed middel zijn tegen hoofdpijn. 
Zij gelden ook als heilzaam tegen mondspruw: de lange sigaretten, 
in den inlandschen medicijnhandel in pakjes van 10 verkrijgbaar on- 
der den naam van roko seriawan, bestaan uit fijngesneden tandjoeng- 
blad, gewikkeld in droog pisangblad, aan de dikste zijde toegestopt 
met een propje sëtjang-schaafsel (Caesalpinia Sappan). Deze siga- 
retten rookt men volgens Boorsma’s Geneesmiddelleer, bl. 13 te- 
gen een aandoening van het neus- en mondslijmvlies, sakit sêriawan 
geheeten, niet te verwarren met de indische spruw, die denzelfden 
naam draagt. Mij deelde men mede, dat die sigaretten dienen tegen 
asthma, wat ook Mevr. Kloppenburg opgeeft; de naam laat echter 
geen twijfel aan de juistheid van Boorsma’s bericht. 
De bloemen, die tegen den ochtend afvallen en ijverig worden 
opgeraapt, worden aan snoeren geregen gedragen en behouden 
ook na verflensen nog ettelijke dagen haar door geen andere 
indische plant overtroffen geur, zoodat ren ze bij het linnengoed 
legt (Rumph.). Mevr. Kloppenburgh deelt mede, dat een afkooksel 
van de bloemen en den bast wordt ingenomen als stopmiddel 
bij diarrhee, gepaard gaand met koorts, wat men terugvindt in 
Ridley’s Mal. Geneesmiddelen, bl. 12, als bericht van Holmes. 
De onrijpe vruchten werken volgens Mevr. Kloppenburg ins- 
gelijks stoppend: de rijpe worden eetbaar genoemd, doch het 
vruchtvleesch is smaakloos. Rumphius zegt, dat de met water 
gewreven rijpe vruchten aan barende vrouwen worden ingegeven. 
De steenharde zaden komen voor ín den inlandschen medicijn- 
handel, volgens Vorderman (Geneesmiddelen II) te Djokja onder 
den naam van bidji of kéëtik tandjoeng en te Solo als gandè. Zij 
worden, naar Dr Boorsma mij mededeelde, gebruikt o. a., met adas- 
poelasari en oelêt of andere ingrediënten gewreven, als tapel en 
met bast en blad van melati (Jasminum Sambac, Ait.) en adas-poe- 
lasarie tegen oogziekte. Volgens Plantenstoffen IV, bl. 96 smaken de 
ontvette kernen zoet en zeer scherp en bevatten zij ca 2 0/, saponine. 
Rumphius vermeldt, dat de chineezen op Java er olie uit zouden 
hebben geperst, gebruikt als verfolie en voor het vernissen van 
papieren regenschermen, doch dit is niet aannemelijk. Een analyse 
van het zaad in Straits Bulletin 1906, bl. 3 wijst uit, dat het voor 
Hout. 
Bast. 
Bladeren, 
Bloemen. 
Vruchten. 
Zaden. 
