_241/6411. 
STYRAX. Ai 
Inferieure hars is bij het uittreden zoo dunvloeibaar, dat de 
gêtah bij druppels op den grond valt, doch de goede is veel 
kleveriger en hecht zich in lange strepen aan den stam: soms 
is de vloed zoo sterk, dat men verplicht is aan den voet bamboe- 
kokers te plaatsen. Hoe rijkelijker de uitvloeiing is, des te dikker 
worden natuurlijk de lagen en des te zuiverder wordt ook het 
product, aangezien dit niet meer met de schors in aanraking komt. 
Die benzoëstroomen hebben een fraaie, lichtgele kleur. 
Het afnemen van de afzettingen geschiedt met het kapmes, een 
aangescherpte bamboe of een stuk blik: van beneden naar boven 
gaande, draagt men zorg de schors niet te raken, om een pro- 
duct te bekomen, vrij van bastfragmenten. De aldus verkregen 
benzoë is de zuiverste en beste soort, licht van kleur en daar- 
om in Palembang mênjan poetih, ook wel mêénjan sodokan, ge- 
heeten. Tweede kwaliteit, mênjan sesetan of mênjan itam baik, 
wordt verkregen door op gelijke wijze, nadat de mênjan poetih 
is afgenomen, het van de lagen overgeblevene tot op de schors 
weg te nemen. Deze kwaliteit bevat dus schorstragmenten, waar- 
door de waarde van het product belangrijk teruggaat. Door ten- 
slotte met het kapmes van boven naar beneden vrij sterk langs 
den stam te schrapen, waardoor meer schors dan benzoë wordt 
verkregen, ontstaat de zeer donker gekleurde mêénjan itam djahat. 
In het algemeen wordt de mënjan poetih ingezameld 1'/, maand 
na het toebrengen van de wonden, de mênjan sesetan !/, maand later 
en de mênjan itam djahat wederom 1 maand daarna, onmiddellijk 
voor de nieuwe insnijdingen worden gemaakt. De opbrengst van een 
flinken boom bedraagt in goede jaren 1 tot 3 kati per tapperiode 
van 3 maanden; een goed onderhouden tuin bracht echter vol- 
gens Vonck per kwartaal dooreengenomen 5!/, kati per boom op. 
De in den tuin vergaderde mënjan wordt, thuisgekomen, over- 
gedaan in tonnetjes van boomschors: de verschillende kwalitei- 
ten worden afzonderlijk gehouden. Is ingezameld van boomen, 
waarvan om een of andere reden langen tijd niet werd geoogst, dan 
is de geheel droog geworden benzoë bedekt met een vuile, zwarte 
laag: dit product wordt van den stam geslagen, in rivierwater ge- 
weekt en afgespoeld, in een tonnetje gedaan en met warm water 
overgoten, waardoor het weer zacht wordt. Dichtgedekt met een 
stuk bladscheede van den pinang worden de tonnetjes naar Palem- 
bang verzonden (Vonck). In die afscheephaven wordt, volgens een 
van Mei 1905 dateerende, niet gepubliceerde nota van den toen- 
maligen verificateur H. D. Visker, de mênjan geschikt gemaakt voor 
de markt: betere soorten alleen zijn voor binnenlandsch gebruik 
te hoog in prijs en inferieure kwaliteiten moeten door vermengen 
op een peil gebracht worden, dat zij toch nog een behoorlijken 
prijs opbrengen. Om de vermenging mogelijk te maken, worden 
de blokken in stukjes gehakt: zuivering heeft alleen plaats bij de 
slechtste waar, omdat die zooveel schors bevat, dat een innige 
vermenging onuitvoerbaar zou zijn. Het zuiveren geschiedt door 
de fijngehakte hars in water te werpen, waardoor de lichtere ver- 
ontreinigingen aan de oppervlakte komen en afgeschept kunnen 
worden. Zuivere kwaliteiten worden na vermengen aangestampt 
in met dun lijnwaad gevoerde blikken, die in de zon worden gezet, 
Toebereiding. 
