er NE 
les’ 
de hal vee er nT mat a tete a dr en 1 SL 
5 B i, : 
NYCTANTHES — SPIGELIA. 49 
tusschen gambir oetan en pontjasoeda, voor, de bladeren van eerst- 
genoemde te koken met daoen mêniran, têëmoe lawak en daoen 
prasman: alleen gebruikt zou gambíir oetan volgens deze schrijfster 
stoppend werken. Dit is, hetgeen verwacht mag worden van het 
eenige werkzame bestanddeel, dat erin gevonden is (tenminste in J. 
glabriusculum), nl. een looistofachtige bitterstof en nòch van die 
bitterstof, nòch van de bladeren zelf kon Dr. Kohlbrugge, blijkens 
een noot in Boorsma’s Plantenstoffen II, bl. 24, eenigen rechtstreek- 
schen invloed constateeren op malaria. In het Geneeskundig Tijd- 
schr. v. N. IL. dl 35, bl. 457 spreekt genoemde geneesheer het ver- 
moeden uit, dat dergelijke middelen, waarvan de somtijds eclatante 
resultaten bij aanwending tegen malaria aan geen ander bestand- 
deel kunnen worden toegeschreven dan aan looistofverbindingen, op 
de koortsen slechts indirect werken door een gunstigen invloed uit 
te oefenen op de spijsverteringsorganen, waardoor de voedselop- 
name verbetert en het weerstandsvermogen van den zieke toeneemt. 
De toepassing is dan ook volstrekt niet beperkt tot koorts al- 
leen: van pontjasoeda, welke naam wordt opgegeven bij de af- 
beelding van J. quinquenervium, Bl, zegt Mevr. Kloppenburg, dat 
een aftreksel van de versche of gedroogde bladeren heilzaam is 
tegen darmontsteking en ontsteking van de nieren. Dr Boorsma 
deelde mij mede, dat een afkooksel van gelijke deelen pontjasoeda, 
daoen sémboeng, daoen méniran, rêmoekdjoeng en témoe lawak 
werkzaam is gebleken tegen geelzucht en een infuus van pon- 
tjasoeda alleen tegen blaascatarrh; na een week was het bezinksel 
uit de urine verdwenen. 
Vorderman vermeldt nog, dat in sommige mijnen op Banka, 
op welk eiland J. glabriusculum óók in het wild groeit, de bla- 
deren gratis worden verstrekt voor theeinfuus aan de chinee- 
sche mijnwerkers, die, indien zij echte thee verlangen, daarvoor 
moeten betalen. 
LOGANIACEAE. 
245/6453. Spigelia Anthelmia, L. 
Kruid, uit Brazilië op Java ingevoerd, in Kew Bulletin 1888, bl. 
265 gesignaleerd als uiterst giftig voor het vee. Niettemin moet 
het worden gerekend tot de nuttige planten, omdat de wortel een 
zeker werkend wormdrijvend middel is, dat evenwel voorzichtig 
moet worden gebruikt, dewijl het somtijds onaangename neven- 
werkingen vertoont. In het Verslag 1878 omtrent ’s Lands Plan- 
tentuin bericht Scheffer, dat hij den resident van Bagelen, wiens 
vaderlijke zorgen zich klaarblijkelijk ook over de met wormen 
geplaagde jeugd van zijn gewest uitstrekten, op verzoek zaden ver- 
schafte. Na drie maanden beschikte men over een ruime hoeveel- 
heid materiaal, die verrassende resultaten opleverde. Tegelijkertijd 
werd bericht, dat de plant uit zichzelf opkwam nabij de plaats, 
waar zij gezaaid was. Van het gemakkelijk verbreiden door zaad 
wordt ook melding gemaakt door Boorsma (Plantenstoffen Il, bl. 
5), die er een zeer giftig, niet vluchtig, amorf alcaloïd in vond, 
dat op het ruggemerg werkt. 
Wortel. 
ei 
