2435/6460. 
Hout. 
50 LOGANIACEAE. 
Strychnos ligustrina, B 
Volksnamen. Slangenhout — Mal.: Bidara laoet, B. poetih, 
Kajoe oelar —Jav.: Dara laoet, D. poetih — Mad.: Bidara 
ghoenoeng — Timor: Kajoe oelar — Roti: Kajoe nasi — Be- 
loneesch: Ai bakoe moroek. 
Het oprechte slangenhout, Lignum colubrinum timorense, 
beschrijft Rumphius (Il, bl. 121) als een boompje, gewoonlijk zoo 
hoog als een djêroek nipis, meestal niet dikker dan een dij, hoekig 
en bultig van stam. Men vindt het volgens hem alleen op Roti, 
Timor, Wetar, Leti en naburige eilanden, waar het in het wild 
groeit in de vlakte en op de uitloopers der bergen. Het hout is 
bleekgeel, hard en vast: het ondereind van den stam en de wortels 
zijn wat geler. Alle deelen van dezen boom zijn bitter als de pitten 
van citroenen, het ergst de vruchten en de wortels, vooral de 
wortelbast, dan het onderste van den stam en tenslotte de bla- 
deren. In zijn vaderland maakt men er geen ander gebruik van 
dan voor het bittermaken van palmwijn: elders is het hout hoog 
in aanzien als medicijn, in het bijzonder dat van de wortels, die niet 
dikker zijn dan een kinderarm. Het gewone gebruik is als middel 
tegen derdendaagsche koorts: na de huivering, waarmede die koorts 
aanvangt, neemt men van het in water gewreven hout een thee- 
kopje vol in, waarop men aan het zweeten geraakt: sommigen doen 
er ook gewreven kajoe tahi (Celtis) bij. De hoeveelheid bidara 
laoet is zoo groot te nemen, dat het water juist even troebel wordt. 
Op Batavia deed men schraapsel van het hout in slappe arak, die 
daarna werd overgehaald, om een maagsterkend bitter te verkrij- 
gen, dat als eetlustopwekkend middel werd gedronken. Uit de 
dikste stukken laat men wel bekertjes draaien, kwasi om het koorts- 
verdrijvend (of maagsterkend) middel dadelijk bij de hand te heb- 
ben, doch feitelijk meer als rariteit. R. acht dit verspilling van 
het kostelijke hout, want, zegt hij, het water moet daar wel een 
halven dag in staan, voor het bitter is en als een keer of drie, vier 
uit het bekertje is gedronken, heeft het zijn kracht verloren. Men 
schrijft het hout ook het vermogen toe om ingewandswormen te 
verdrijven en om de beten van giftige slangen te weerstaan. Hoe 
het echter aan den naam van slangenhout is gekomen, is niet recht 
duidelijk (Rumphius). 
De berichten van Rumphius omtrent het gebruik zijn vrij vol- 
ledig: nog heden ten dage is van Timor en misschien van an- 
dere Kleine Soenda-eilanden en Oost-Java afkomstig kajoe bidara 
laoet bij alle medicijnverkoopers op Java te vinden. Ook daarbui- 
ten wordt als zoodanig algemeen Strychnoshout gebezigd (zie on- 
der Eurycoma longifolia, Jack). Het wordt gebruikt, ook door eu- 
ropeanen, in de eerste plaats als tonicum op de door Rumphius 
beschreven manier. Mevr. Kloppenburg deelt er nog meer van 
mede; zij zegt, dat een aftreksel bloedzuiverend is en gedronken 
wordt tegen steenpuisten, zweren en uitslag op het gelaat; tegen 
puisten zouden ook compressen. van dit aftreksel heilzaam zijn. 
Voorts wordt een aftreksel met koenir en kajoe oelês (Helicteres 
Isora, L.) ingenomen tegen koorts in den buik. Syphilitische won- 
den zou men, nadat ze gereinigd zijn, insmeren met schraapsel van 
bidara laoet, bevochtigd met het sap uit den hoofdwortel van Koenir. 
4 
