2417/6564. 
Cultuur. 
58 APOCYNACEAE. 
planten. Het coaguleeren geschiedt door koken of door toevoegen 
van zout, soms door een combinatie van beide methoden, Het 
verkregen product wordt meestal onder water bewaard. De op- 
brengst van een ca 14-jarige liaan in de Lampongs bedroeg 2 Kg. 
marktproduct: die van goed ontwikkelde ca 6-jarige planten werd 
geschat op 100 gram. 
Het product, in den handel te Singapore bekend onder de namen 
gêtah soesoe, 2. singarip, g. gërip *) en elders meest als borneo- 
rubber, is grootendeels afkomstig van deze liaan, gewoonlijk echter 
vermengd met minder goede kwaliteit lianenrubber, om van be- 
paalde vervalsching, bijv. met djëloetoeng, niet te spreken. In Hand- 
leiding Warenkennis wordt hiervan het volgende gezegd: Gêtah 
soesoe wordt meestal verscheept in ronden of in peervorm, dikwijls 
ook in min of meer platte koeken, een enkele maal in groote blokken. 
in zuiveren staat is zij wit met licht- of donkergrijs oppervlak, en bui- 
tengewoon elastisch, in welke eigenschap vooral de prima kwaliteiten 
van Samarinda, Berouw en Boelongan uitmunten. Gemengde soorten 
hebben altijd een meer of minder (soms slechts 1 mM.) dikke buiten- 
huid van zuivere kwaliteit. Deze caoutchouc laat zich niet gemak- 
kelijk innig met andere gêtahsoorten vermengen, waardoor verval- 
sching bij opensnijden gemakkelijk is aan te toonen. De stukken, 
zoowel de gemengde als de ongemengde, bevatten meestal in holten 
opgesloten water. De meest voorkomende kwaliteit is die, welke 
geregeld van Palembang en Bandjermasin wordt verscheept. Deze 
doet, zelfs in den meest zuiveren staat, in kwaliteit en prijs onder 
voor die van enkele streken van Noord-Oost Borneo, welke, mag 
zij ook: wel eens een weinig verontreinigd zijn, toch altijd de gëtah 
soesoe als hoofdbestanddeel bevat, in tegenstelling met de eerst- 
bedoelde soort, die, vooral te Bandjermasin en op de Zuidkust 
van Borneo, bijna altijd op ergerlijke wijze vervalscht is met djë- 
loetoeng, of met hout, zand en ander vuil. Verschepingen naar 
Europa worden door den exporteur eerst gesorteerd. 
Volgens Berichte über Handel u. Industrie 1908, Bnd XI, bl. 563 
komt Borneorubber uit de Z.&O. Afd. v. Borneo in drie kwali- 
teiten ter markt; in Juní 1907 werd te Bandjarmasin betaald: voor 
le soort f 125, voor 2e soort f 90 en voor 3e soort f 70 p.p. 
De cultuur van deze liaan is beproefd door W. G. Leembruggen 
in de Lampongsche Districten (Teysmannia 1899, bl. 353 en Tijd- 
schr. d. Ind. Mij. v. N. & L. deel 65 — 1902, bl. 15). De Heer L. hield 
de hier inheemsche Willughbeia firma, Bl. voor de beste van alle 
caoutchouc leverende lianen, echter ongeschikt om te worden ge- 
Exploiteerd door middel van aftappen, vanwege de kolossale leng- 
te die de plant kan bereiken, gepaard gaande met een betrek- 
kelijk geringe dikte van den stam. Hij constateerde, dat als men 
haar bij den grond afkapt, zeer spoedig nieuwe loten worden ge- 
vormd, die na enkele jaren exploitabel zijn en achtte de beste win- 
ningswijze, na een 4-tal jaren stam en hoofdtakken in kokend wa- 
ter te werpen om het melksap te doen stollen, vervolgens den 
bast af te schillen en de rubber daaruit mechanisch te bereiden. 
1) Al deze namen zeggen volgens Ridley (Agr. Bulletin of the Malay Peninsu- 
la, zie boven) weinig. De namen gërip, gërit en op Borneo singarip worden voor 
bijna alle rubberlianen gebezigd. Ook sërapat is zoo’n algemeene naam. 
A 
