DYERA. 69 
2471/6585. om de massa te vergrooten; tijdens het transport loopt een deel 
van dat water weg. Dezelfde auteur geeft op, dat een flinke pan- 
toengboom, op de geschetste wijze getapt, in totaal ongeveer !/, picol 
melksap kan leveren. Boomen van gemiddelde grootte kunnen onge- 
veer 1 jaar lang worden geëxploiteerd; dan wordt het vergunningster- 
rein verlaten. De aan de boomen toegebrachte beschadiging geeft 
al heel spoedig aan witte mieren en boorders gelegenheid hun 
vernielingswerk te beginnen en zeer vele vallen reeds een jaar 
nadat het terrein verlaten is, omver. Na dien val kan de boom 
over zijn geheele lengte met de parang worden bewerkt, om het nog 
aanwezige melksap te winnen. Zelfs boomen, die 7 maanden te 
voren waren omgevallen, bevatten — zegt Te Wechel — nog melksap. 
De hier beschreven wijze van tappen, die overal door den inlander 
wordt gevolgd, is, zooals vanzelf spreekt, ruïneus, daar practisch 
geen enkele aangetapte boom zich herstelt. Het uitroeien der 
boomen heeft men aanvankelijk gemeend te kunnen voorkomen 
door het voorschrijven van een tapmethode en te eischen, dat de 
boomen tegen de aanvallen der insecten zouden worden beschermd. 
Daargelaten dat het laatste onmogelijk is, om reden het terrein, 
nadat de boomen zijn afgewerkt, door de inzamelaars wordt ver- 
laten, was het toezicht op de naleving der voorschriften in die 
eindelooze, voor het controleerend personeel nauwelijks toegan- 
kelijke moerassen, onuitvoerbaar, zoodat de Regeering geloofde 
een betere oplossing voor de kwestie van het te recht of ten on- 
rechte voor noodzakelijk gehouden behoud der djëloetoengbosschen 
te kunnen vinden, in het uitgeven in concessie van aanvankelijk 
enkele zeer uitgestrekte terreinen op voorwaarden, welke het be- 
houd der boomen voor den concessionaris tot een levensvoorwaarde 
zouden maken. Deze maatregel gaf het sein tot een heftigen en 
onverkwikkelijken strijd, die de Overheid huiverig schijnt te hebben 
gemaakt om op den ingeslagen weg voort te gaan, zoodat tenslotte 
de concessionarissen wel het minst bevredigd waren. Het ligt niet 
op mijn weg dien strijd te volgen, doch wel, om nog een paar 
woorden te wijden aan de op het behoud der djëloetoengboomen 
gerichte exploitatie onder europeesche leiding, in de eerste plaats 
door de United Malaysian Manufacturing Co., waarvan de Karimon 
Rubber Mij. en de Nederlandsch-Indische Boschproducten Mij. 
dochtermaatschappijen zijn. Dit concern werkt op het Maleische 
Schiereiland, in Serawak en op Ned. Borneo, en bezit een op groot- 
sche wijze ingerichte fabriek voor het ontharsen der djëloetoeng te 
Goebilt aan den mond van de Kuchingrivier in Serawak en een 
nog grootere te Malarco op Karimon nabij Singapore. Omtrent de 
exploitatie in Serawak verscheen een uitvoerig bericht van Ph. 
Schidrowitz in The India Rubber World van Januari 1911. De 
tapmethode, die daar en ook op het Maleische Schiereiland op 
de terreinen der Maatschappij wordt toegepast (vergelijk Burn 
Murdoch 1, bl. 19, waar een photo van een getapten — in een park 
staanden ? — boom voorkomt), bestaat in het maken van een in- 
snijding in den bast, waarbij het cambium wordt gespaard, in den 
vorm van een reusachtige V, met een kanaaltje van de punt van de V 
naar de cup. Het insnijden geschiedt op Malakka en Noord-Borneo 
met een tapbeitel en de resultaten van deze methode worden 
Opbrengst. 
Bescherming. 
Rik 
