2471/6585. 
Marktproduct. 
70 APOCYNACEAE. 
gunstig genoemd, zoowel wat betreft de opbrengst als het herstel 
der boomen. Het verslag van het Boschwezen der F.M.S. over 
1913 vermeldt echter het sterven van veel boomen tengevolge 
van slecht tappen (referaat in Tectona 1915, bl. 378). Op Ned. 
Borneo maakt men de insnijdingen met een kapmes (tenminste, 
mij werd medegedeeld, dat de tapbeitel daar niet in gebruik is), 
terwijl Lulofs (Djeloetoengconcessie's op Borneo, Tijdschrift voor 
het Binnenlandsch Bestuur, Maart 1913) waarnam, dat op de ter- 
reinen van genoemde Maatschappij het insnijden inderdaad plaats 
heeft met sparing van de cambiumlaag. Dit geschiedt ook op 
eenige erfpachtsperceelen op Sumatra. Een der: erfpachters op 
laatstgenoemd eiland gaf mij te kennen, dat het leven van den 
boom op die wijze inderdaad niet in gevaar wordt gebracht. 
Djëloetoeng, een vaam, die andere, zooals dead borneo en pon- 
tianak, thans wel geheel heeft verdrongen, bestaat uit caoutchouc- 
achtige stoffen, hars en een wisselende, doch steeds aanzienlijke 
hoeveelheid water. Op water- en vuilvrije stof berekend, werd 
gevonden: 21.5°/, caoutchouc en 78. 5®/, hars voor een monster 
van Palembang en respectievelijk 22 °/, en 78°/, voor een monster 
van Pontianak (Jaarboek 1908 Dept v. Landbouw, bl. 43, 44). 
Het eerste bevatte 18.9°/, water en het laatste 27.2°/,; beide 
waren practisch vrij van verontreinigingen. Het lijkt waarschijnlijk, 
dat de verschillen in waarde van djëloetoeng van verschillende geo- 
graphische herkomst voornamelijk aan een uiteenloopend water- 
gehalte zijn te wijten, ofschoon de mogelijkheid niet is buiten- 
gesloten, dat verschillen van botanische herkomst en in de berei- 
ding daarop van invloed kunnen zijn. In Handleiding Warenkennis 
wordt deze rubbersoort als volgt beschreven: Djëloetoeng komt in 
den handel voor in den vorm van meer of minder groote, vierkante 
of halfronde blokken, zeer week (op stopverf gelijkend), zonder 
de minste elasticiteit en bijna altijd veel water bevattend ; de kleur 
is grijswit, aan de buitenzijde veelal donkerder getint; zij bezit 
een kenmerkenden, doordringenden, onaangenamen geur. Elke 
uitvoerhaven kent slechts één kwaliteit, hoewel eenig verschil in 
watergehalte kan voorkomen. Palembang-djëloetoeng bevat de mees- 
te caoutchouc (15 à 18°/), gevolgd door die van Bandjermasin 
met 12 à 14%, en ten laatste de pontianaksoort. De djëloetoeng 
der overige zuidkusthavens van Borneo, hoewel bij uitvoer veelal 
meer water bevattend (ca 89/,; dit cijfer zal het extra gewichts- 
verlies tijdens het transport voorstellen), komt overeen met de djë- 
loetoeng van Bandjermasin. Het caoutchouc-gehalte weerspiegelt 
zich in de prijzen der singapore-markt, waar palembang-djëloetoeng 
altijd $ 1 à $ 1.50 hooger dan de bandjermasinsoort en deze weer 
$ 0.50 à $ 1.— hooger dan die van Pontianak staat genoteerd. 
Nog komt er van uit Sumatra (Palembang en Djambi) een ge- 
ringe hoeveelheid djëloetoeng in specialen vorm tot uitvoer. Het 
eenige, voor zoover mij bekend, daarover gepubliceerde (onvol- 
ledige) bericht, is te vinden in het tijdschrift Tectona 1912, bl. 
146. Enkele producenten daar persen het melksap, gecoaguleerd 
na toevoegen van een even groote hoeveelheid water doch zonder, 
bijmengen van petroleum, door middel van mangels en handpersen. 
De toegevoegde hoeveelheid water wordt daardoor weer uitgedre- 
