3 
249/7003. 
MERREMIA — IPOMOEA. 97 
te breken zijn. Een daarvan, die door R. voor het mannetje wordt 
gehouden, is de ook op Java voorkomende Merremia umbellata. 
Een papje van de met curcuma gewreven bladeren zou als ver- 
deelend of rijpmakend en zuiverend middel worden gebruikt op 
bloedvinnen en kleine zweren. 
Het niet herkende, onbehaarde wijfje zou krachtiger werken en 
op gelijke wijze toegepast, doch warm, dienen voor het genezen 
van scheuren aan de hielen en de voetzolen; hetzelfde papje, koud 
op een sirihblad gelegd op puisten, zou die spoedig doen rijpen 
en den etter uittrekken, alsmede beginnende zwellingen doen ver- 
dwijnen. Tevens zouden de inlanders de bladeren mengen onder 
andere moeskruiden. 
De evenmin herkende derde soort, met dunne, ronde, taaie stengels, 
die zich niet veel verdeelen, houden de makassaren voor het oprechte 
aposthemenblad (ampas-ampas kêtjil), dat het krachtigst zuiverend 
werkt. De baliërs zouden het kantang noemen en het sap uit de 
stengels ook aanwenden tegen loopende ulceraties en schurft (R.). 
Ipomoea Batatas, Lamk (Batatas edulis, Chois., Con- 
volvulus Batatas, L.). 
Volksnamen. Bataat — Mal.: Oebi djawa (Batav.), Oebi 
tjina (S. O. K.) — Soend.: Hoewi boléd, Mantang — Jav.: 
Katéla, K. rambat. 
Kruipend kruid, in alle warmere landen der aarde gekweekt, 
de Batatta van Rumphius (V, bl. 367), volgens wien het waar- 
schijnlijk door de spanjaarden uit West-Indië is ingevoerd, doch 
in wiens tijd het reeds zoo algemeen werd gecultiveerd, dat men het 
voor inheemsch zou hebben kunnen houden. Onder de tamme knol- 
gewassen geeft nl. dit bij de minste moeite de grootste opbrengst en 
daarbij komt, dat het allerlei grond voor lief neemt, zand- zoowel als 
klei- en steenachtigen grond, als hij maar goed is schoongemaakt en 
bewerkt (R.). Ook thans nog is [pomoea Batatas hier het belangrijkste 
knolgewas, als men de veel later ingevoerde cassave uitzondert: 
deze laatste heeft de bataat op gevoelige wijze afbreuk gedaan. 
Terwijl de cassave in onafzienbare aanplantingen wordt aange- 
troffen, neemt de bataat een veel bescheidener plaats in onder 
de voedingsmiddelen. Sollewijn Gelpke zegt (bl. 120), dat katéla 
door den javaan nooit in groote uitgestrektheid wordt geteeld 
en dat hij nimmer een heele bouw, aan één persoon toebehoo- 
rend, waarnam. }) Op sawahs worden zij, evenals in de Soenda- 
landen, bijna uitsluitend geteeld als tweede gewas, op tegalgron- 
a 
den bij het ophouden van de regens, doch weinig. Aanplantingen 
in de kampongs in den regentijd dienen voornamelijk om op tijd 
plantmateriaal beschikbaar te hebben. 
Afgeoogste velden ploegt men eens, braakliggende gronden drie 
keer; geëgd wordt één maal, waarna op drie voet afstand voren wor- 
den getrokken. De grond tusschen de voren wordt opgehoogd tot 
bedden, omdat vocht de knollen spoedig tot bederf zou doen 
overgaan (S.G.). In de Soendalanden wordt volgens De Bie (Inl. 
1) In de buurt van Buitenzorg, van waar wordt afgevoerd naar Batavia, 
vindt men echter wel uitgebreide batatenvelden. 
Cultuur, 
ng 
ee 
en 
a Wa 
