98 CONVOLVULACEAE. 
249/7003. Landbouw 1, bl. 103) van pasgeoogste sawahs het stroo eerst 
Gebruik. 
in rijen van ongeveer twee voet breedte bij elkaar getrokken; 
de ontbloote even breede strooken grond worden dan omgespit 
in groote kluiten, die op het stroo worden geworpen, zoodat de 
stroorijen er geheel mede bedekt zijn en het aanzien krijgen van 
plantbedden. Op tegalans wordt de grond op gelijke wijze behandeld; 
daar wordt het neergeslagen onkruid als onderlaag gebruikt. De 
kluiten worden niet fijngemaakt, maar aan zichzelf overgelaten 
om uit elkaar te vallen; het doel is natuurlijk een mullen bodem 
te verkrijgen, gunstig voor de vorming en ontwikkeling van de 
knollen. Als plantmateriaal dienen volgens S.G. stekken van 1'/2 
voet lengte met 5 oogen die, na gedurende een week in bosjes 
gebonden op een vochtige plaats te zijn bewaard om uitte botten, 
zoodanig worden uitgeplant, dat twee der oogen tegen den grond 
aangedrukt blijven. Onder de omstandigheden waarin de zaad- 
tuin te Buitenzorg verkeert, bleek volgens het Verslag 1913 van 
den Landbouwvoorlichtingsdienst (bl. 13) een hoeveelheid van 24 
stekken per strekkenden ‘meter bed — de bedden 3!'/, voet van hart 
tot hart— de gunstigste uitkomsten op te leveren. 
Als de loten uitgeschoten zijn, maar den grond nog niet raken, 
wordt er gewied en een weinig aangeaard. De Bie bericht, dat een 
week na het tijdstip, dat de stengels beginnen uit te botten, het 
grootste deel der jonge loten wordt verwijderd, dat het wieden 
plaats heeft als de aanplant 3 à 4 weken oud is en dat die bewer- 
king soms herhaald wordt op den leeftijd van 1'/, maand; alsdan 
ontwikkelt het loof zich zoodanig, dat er van onkruid geen sprake 
meer is. Na 3 tot 5 maanden, verschillend met de variëteit, wanneer 
het loof begint te verwelken, moet men de knollen uitgraven. Wacht 
men daarmede te lang, dan worden zij aangetast door een snuitke- 
vertje, behoorende tot het geslacht Cylas, waardoor zij een bitter- 
achtig zuren, min of meer samentrekkenden smaak verkrijgen. 
De knollen worden gekookt of gepoft gegeten, in tijden dater volop 
rijst is alleen als versnapering. Ook worden zij, van de schil ontdaan, 
in reepjes gesneden en in klapperolie gebakken tot kripik, een ver- 
zamelnaam voor verschillende producten van dien aard. Een andere 
versnapering wordt bereid door gekookte bataten na verwijderen 
van de schil fijn te stooten en te vermengen met geraspte klapper, sui- 
ker en zout: ook kneedt men er ballen van, die in olie worden 
gebakken. Voorts wordt fijngesneden katéla, t. w. de zoetste vormen, 
rauw als roedjak gegeten (De Bie) en men confijt ze ook wel eens. 
Bataten hebben het nadeel voor hoofdvoedsel minder geschikt 
te zijn, doordat zij gaan tegenstaan en verder slechts een beperkten 
tijd na het oogsten goed te blijven. Intusschen is bij luchtig be- 
waren de houdbaarheid van gezonde knollen toch minstens twee 
maanden en sommige variëteiten worden gezegd wel een jaar lang 
te kunnen worden opgeschuurd (Teysmannia 1903, bl. 227). Zoo 
goed als aardappelen en cassave laten zich ook bataten drogen 
en op zetmeel verwerken. Het drogen van de in schijven gesneden, 
al of niet vooraf geschilde knollen wordt gezegd met succes te 
geschieden in Amerika (zelfde tijdschrift 1902, bl. 494). Hetzelfde 
heeft trouwens ook hier plaats: in Centraal Borneo (Nieuwenhuis 
IL, bl. 2) maken de pnikings meel van bataten, door die in dunne 
