IPOMOEA — CORDIA. 103 
wordt geperst (Boorsma, Geneesmiddelleer, bl. 26). Te Buitenzorg 
gebruikt men een papje van daoen tatapajan met konèng gëdè 
en adas-poelasarí op puisten. 
In het Museum: Stengels, bladeren. 
BORRAGINACEAE. 
Cordia Myxa, L. (C. suaveolens, Bl). 
Volksnamen. Mal.: Noenang (S.W.K.)— op Java: Kêndal, 
Lengis — Mak.: Kanoenang — Boeg. : Boenja, Tjèna—Tern.: 
Totébo, Totéwo — Alf. Minah.: Aga. | 
Boom, tot 20 M. hoog en 60 cM. dik, op geheel Java voorko- 
mend beneden 700 M. zeehoogte (K. & V.— VII, bl. 67), door 
Rumphius beschreven (Ill, bl. 155) onder den naam van Arbor 
glutinosa als een boom met korten, ongeschikten, doch dikken 
stam, algemeen in den archipel op vlakke velden, doch niet in 
het gebergte of in dichte bosschen. Daar de lange, rechte takken 
zeer gemakkelijk wortel schieten, gebruikt men ze voor levende 
tuinstaken. 
Het hout is week maar taai en wit van kleur; oude stammen 
echter zijn in het hart aschgrauw of zwartachtig (R.). K. & V. 
zeggen, dat het alleen voor brandstof wordt gebezigd, doch zelfs 
daarvoor is het slecht geschikt, zoo niet onbruikbaar. Nochtans 
is het volgens Rumphius in zeewater duurzaam en wordt daarom 
gebruikt voor ribben van kleine Vaartuigen; de baliërs bezigen 
het voor ploegen en jukken. 
De schors van den stam is ruig, taai en droog, die van de 
takken is effen en sappig. Deze laatste wordt gebezigd voor het 
binden van rijstbossen en de eerste wordt zeer geprezen als ge- 
neesmiddel tegen rooden loop. Men kookt haar met de schil van 
halfrijpe granaatappelen en drinkt het decoct dagelijks (Rumph.). 
Horsfield (Medicinal plants, bl. 103) zegt, dat kéndalbast een van 
de belangrijkste medicijnen is van de javanen: hij wordt gebruikt 
tegen koorts en schijnt een zacht tonicum te zijn. In de Soenda- 
landen wordt inderdaad het niet bittere aftreksel van den bast 
gedronken tegen koorts, gelijk Rumphius bericht van de bladeren, 
welke ook op Java behooren tot de „officineele” medicijnen der in- 
landers. Deze zijn, zegt R., goed van smaak en worden gebruikt 
voor het maken van bëbotok (visch, die in bladeren gewikkeld wordt 
gekookt). Ook zijn zij matig verkoelend, zoodat zij worden aan- 
gewend bij inwendige verhitting, koorts, hoofdpijn als anders- 
zins: men neemt het uit de met water gewreven bladeren geperste 
sap in, of drinkt een afkooksel ervan. 
De vruchten, die de boom in zoo groote hoeveelheid draagt, 
dat de takken ervan doorbuigen, zijn gelijk kleine krieken, licht- 
rood, zeer glad, glimmend en week. Zij zijn gevuld met een 
zeer slijmig vocht, dat de inlanders gebruiken voor het plakken 
van zaken, die niet lang behoeven te duren, zooals papieren bloemen 
en kransen voor bruiloften, vliegers e. d.: deze kleefstof laat na 
korten tijd weer los (R.). 
Dezelfde auteur vermeldt nog andere medicinale toepassingen 
van hout, bast en bladeren, die ik echter maar voorbij ga. 
Hout. 
Bast. 
Bladeren. 
Vruchten, 
HEN 
