\ 
\ 
CALLICARPA — TECTONA. , 109 
soms. niet boven 200 M. zeehoogte, meestal gezellig groeiend, doch hier 
en daar ook verstrooid tusschen andere boomsoorten. Buiten Java 
en Madoera, met de nabij gelegen eilanden, worden oorspronkelijke 
djatibosschen gevonden op enkele der Kleine Soendaeilanden, 
zooals Bali en Soembawa, (Zollinger, Verhandelingen van het 
Bat. Gen. v. K. & W. dl 23, bl. 104), op Zuid-Celebes in Gowa 
en verder op Moena. In Gowa is de djati mogelijk niet inheemsch, 
gelijk hij ook in de Molukken hier en daar is ingevoerd (K. & 
V.— VII, bl. 165). Zoo is op Boeroe volgens Wilken. (Verhan- 
delingen Bat. Gen. dl 38, bl. 52) djati aangeplant op last van 
de O.l.C. in de vlakte, welke zich uitstrekt achter Kajeli en te 
Wallea, 3 à 4 uren roeiens van genoemde plaats. 
Door den gezelligen groei in de lagere streken en de voor- 
treffelijke eigenschappen is djati de belangrijkste der indische 
houtsoorten. Zijn exploitatie en cultuur vormen het onderwerp 
van een uitgebreide literatuur. De gegevens van voor 1877 en 
de persoonlijke waarnemingen van den schrijver zijn door Cor- 
des verwerkt in een monographie: De Djatibosschen van Java. 
Daarna zijn tallooze verhandelingen verschenen in indische en 
hollandsche periodieken, terwijl het tijdschrift Tectona voornamelijk 
aan hem is gewijd. De bouwstoffen voor een nieuwe monographie 
worden thans bijeengebracht en geleidelijk gepubliceerd. Dit onder- 
werp is niet geschikt voor samenvatting in een klein bestek. 
De bast van de wortels dient op Zuid-Celebes bij het kleuren 
„van vlechtmateriaal van Borassus flabellifer. Voor men tot het 
eigenlijke verven overgaat, worden de strooken gedompeld in 
een aftreksel van dezen bast, waardoor zij een gele kleur aan- 
nemen; bij herhaalde toepassing van dit bad worden de strooken 
donkerder en tenslotte bruingeel. Materiaal dat deze voorbereiding 
heeft ondergaan, houdt de eigenlijke kleurstof vast, zoodat die 
niet met water kan worden weggewasschen (Catalogus Brussel- 
sche Tentoonstelling 1910, bl. 333). 
Het hout in zijn technische toepassingen blijft hier buiten be- 
schouwing; het heeft er echter ook van medicinalen aard. Rum- 
phius (lll, bl. 35) zegt, dat het onliefelijk smakende hout van den 
Jatus de kracht bezit om schadelijke spijs en drank te verbeteren 
en de woedende cholera te stuiten: hiertoe houdt men zulke 
stukken voor de beste, die een tijd lang in zee hebben gedreven. 
Bij de maleiers zou kajoe djati, met Kajoe tahi (Celtis) in water 
gewreven, inwendig gebruikt het gewone middel zijn geweest 
tegen cholera. Tegen koliek nam men schraapsel van kiate-hout 
en kookte dat met een handvol padi tot de helft van het water was 
verkookt; R. beweert, dat dit middel terstond helpt. Van der Burg 
(Geneesheer Ill, bl. 349) zegt, dat djati-hout, op een steen met 
water fijngewreven, aanbeveling verdient bij ontsteking door het 
sap der vruchten van Anacardium occidentale, L. 
Ook een afkooksel van de bladeren, als thee gedronken, wordt 
door Rumphius aanbevolen tegen cholera. 
Overal waar djati groeit, worden de jonge bladeren gebruikt 
voor het kleuren van vlechtmaterialen Het roodbruin van het ba- 
weansche pandanvlechtwerk wordt verkregen door koken gedurende 
een halven dag met een aftreksel ervan. In Lamongan stampt 
Wortels 
Hout 
Bladeren 
