253/1185. 
Pagers. 
Wortels. 
Hout. 
Bladeren. 
253/7185. 
Pagers. 
Wortels. 
Hout. 
Bast. 
Bladeren. 
110 ___ VERBENACEAE. 
men de jonge bladeren tot moes onder toevoegen van water, 
tilteert vervolgens door een groven lap en wendt het verkregen 
vocht in kokenden toestand aan als verfbad. Op Madoera doet 
men er tamarinde, elders een weinig kalk bij (Jasper & Pirngadie, 
Vlechtwerk, bl. 68). Door de op deze wijze behandelde pandan- 
strooken een etmaal in de modder te weeken, krijgen zij een zwarte 
kleur, even bestendig als het oorspronkelijke roodbruin. 
Voor de overige, in de literatuur genoemde kleine toepassingen, 
zie Hoofdstuk I van de „nieuwe Cordes” in Tectona 1916, bl. 874. 
In het Museum: Hout. 
Premna cordifolia, Roxb. 
Volksnamen volgens De Clercq. Mal. : Amboeng-amboeng 
laoet, Béroewas, Boewas-boewas, Si baroewèh (Minangk.) 
— Atjeh: Baroeëh, Baroh — Bat.: Baroewas. 
Snelgroeiende boom of groote heester, met sterk riekende bla- 
deren, gemakkelijk te stekken en goed voor heggen (Ridley, Mal. 
Timmerhoutsoorten, bl. 84). De wortels dienen als geneesmiddel 
tegen kortademigheid en van het hout worden riemen en roeren voor 
inlandsche vaartuigen vervaardigd; de spruiten worden gegeten 
(De Clercq No. 2851). Een aftreksel van de wortels en bladeren 
is volgens Holmes als_koortswerend middel in gebruik (Ridley, 
Mal. Geneesmiddelen, bl. 24). 
Premna foetida, Reinw. 
Volksnamen. Soend.: Ki pahang, Ki seungit — Jav. : Singkil, 
S. alas — Mak.: Indjaro — Boeg. : Inrèlo — Alf. Amb. : Balabi 
— Tern.: Goemira. 
Krom boompje, tot 10 M. hoog en tot 40 cM. dik, gewoonlijk 
kleiner, verbreid over geheel Java beneden 500 M. zeehoogte (K. & 
V. — VII, bl, 192). Rumphius (ll, bl. 208) beschrijft het onder den 
naam van Folium hircinum mas en zegt, dat de takken zeer 
gemakkelijk aanslaan, zoodat men het veel gebruikt voor heggen. 
De fraai geaderde, uit zeer hard en dicht hout bestaande wortels 
dienen voor het vervaardigen van handvatten voor kapmessen. Het 
hout van den stam is droog, geelachtig of waskleurig, lang van vezel 
en geschikt om er pagaaien van te maken: meestal zijn de stammen 
hol (R.). Volgens K. & V. wordt het hout van geen waarde geacht. 
De bast is taai en in gebruik voor het binden van rijstbossen. 
De bladeren zijn rauw onaangenaam van reuk en smaak, doch 
worden nochtans veel gekookt gegeten (die van het mannetje evenwel 
alleen als men geen bladeren kan bekomen van het vruchtdragende 
wijfje, een nog niet herkende Premnasoort), in het bijzonder als 
bébotok; bij gronderige visch gekookt, benemen zij daaraan den 
vuilen smaak. Zoogende vrouwen eten die bladeren dagelijks om 
de melkafscheiding te bevorderen; geiten en schapen zijn er verzot op. 
Het gebruik van de bladeren slaat uit den aard der zaak meer 
in het bijzonder op het wijfje, zoo ook de naam daoen of sajoer 
kambing. De Clercq geeft daarvoor Premna integrifolia, L. op. 
253/7185. Premna lucidula, Mig. 
Volksnamen. Soend.: Singkil, Trawoeloe. 
Klimplant, klaarblijkelijk in West-Java in de benedenlanden nogal 
