253/7186. 
_253/7186. 
253/7186. 
Dr, pe 
VITEX. ie, 
is het hardste en fijnste; droog zijnde is het hout grauw met gele 
tint en zeer glad aftewerken, in het bijzonder, als het afkomstig 
is van bestorven stammen, die vanzelf zijn omgevallen: het is dan 
lichtgeel van kleur, met aderen. Het is bruikbaar voor schrijnwerk, 
doch niet voor balken die zware lasten moeten dragen; in den grond 
is het duurzaam. Ook van deze houtsoort deelt R. mede, dat zij 
versteent. Hij zegt, dat de makassaren, die dit hout in overvloed 
bezitten, daartoe stukken verkiezen uithet hart van zeer oude boomen, 
die zij begraven op de wijze als vermeld onder Garcinia celebica, L.; 
het versteeningsprocesduurttwee of drie jaar. Gofasa-steenen zijn zeer 
glad, bruingrauw of leverkleurig: zij worden droog gebruikt als wet- 
steenen, die het ijzer afnemen gelijk een toetssteen het edel metaal. 
Gofasa pérampoean is minder warrig, lichter van kleur, weeker 
en gemakkelijker te bewerken, maar niet zoo duurzaam als gofasa 
batoe. Wegens de voorkeur, die hij geniet voor den bouw van vaar- 
tuigen, wordt in het bijzonder deze vorm aangeplant. 
De derde vorm, gofasa gaba-gaba, staat klaarblijkelijk veel minder 
goed aangeschreven: volgens R. is hij grof van draad, niet mooi van 
kleur en heeft hij een vol jaar noodig om volkomen droog te worden. 
‚Van Piroe (West-Ceram) ontving ik gofasa batoe, g. tikar en 
2. gaba-gaba, alle gedetermineerd als Vitex Cofassus, en later van 
daar zonder herbarium nog een gofasa mérah. De berichten daarbij. 
gevoegd, waren geheel in overeenstemming met de mededeelingen 
van Rumphius. 
In het Museum: Hout. 
Vitex glabrata, Br. 
Volksnamen. Soend.: Bigboel — Jav.: Géntiléng, Kétiléng, La- 
ban kêtilêng, Tiléng. 
Boom, tot 25 M. hoog en 1.25 M. dik, aan de zuidkust met 
zuilvormigen stam en hoog aangezette kroon, op het Wilisgebergte 
daarentegen met korten, laag vertakten stam. Hij is verbreid over den 
geheelen Maleischen Archipel en groeit op Java verstrooid bene- 
den 900 M. zeehoogte, doch is op sommige plaatsen niet zeld- 
zaam Het hout wordt soms voor huisbouw gebruikt: oude boomen 
zouden bij Tjilatjap zeer vaak hol zijn (K. & V.— VII, bl. 208). - 
Vitex heterophyila, Roxb. 
Volksnamen. Mal.: Léban boenga (?) — Soend.: Ki bangbara, 
Laban — Jav.: Kajoe sêmoet, Ketilêng, Koetiléng, Laban kê- 
tileng, Laban koening, Laban sêmoet, Tiléng. 
Rechte boom, tot 30 M. hoog en 100 cM. dik, meestal slechts 
15 à 20 M. hoog met een stammiddellijn van 40 tot 60 cM., ver- 
strooid groeiend beneden 1400 M. zeehoogte. Het hout wordt in 
West-Java duurzaam genoemd en voor huisbouw geschikt geacht, 
maar zelden gebruikt, omdat de stam meestal te diep gegleufd is. 
De var. velutina, K. & V. (Jav.: Kétiléng), waarvan alleen op Noesa 
Kambangan een paar exemplaren werden gevonden, wordt in loco 
voor huisbouw geroemd (K. & V.— VII, bl. 204). 
Vitex littoralis, Decsne (V. timoriensis, Walp.). 
Volksnamen. Timor: Kajoe koela. 
Kromme boom: het hout is fijn van nerf, vrij hard, sterk, taai 
Hout. 
Hout. 
