253/1185. 
116 VERBENACEAE. 
niet aan, zoodat het uitstekend te gebruiken zou zijn voor be-=- 
schoeiingen en waterwerken. 
2) Léban boenga; is minder algemeen en komt overeen met den. 
voorgaanden. Men benut dezen vorm speciaal om er roeispanen 
van te maken, daar het hout zeer veerkrachtig is. Van dezen werd 
mij bericht, dat het hout gemakkelijk te zagen, doch moeilijk glad 
aftewerken is. 
3) Léban pantis; wordt het meest gevonden in lagere streken en 
komt overeen met 1). Mij werd nog opgegeven, dat het hout ge-" 
makkelijk te bewerken is. 
4) Léban toengkak; komt overeen met 1) en werd mij uit de Lam- 
pongs toegezonden als de beste van de vier. 
K. & V. vermelden onder Vitex pubescens, Vahl de volgende 
labansoorten (dus in het midden latende, of zij alle tot deze bo- 
tanische soort behooren) van Noesa Kambangan: 
1) Laban soengoe; meestal krom, levert geen balken van grooter 
lengte dan 3 M. De schors, gekookt met kopersulfaat, geeft een 
groene kleurstof; 
2) Laban kapoer; levert balken van tot 7 M. lengte; 
3) Laban koenjit; 
4) Laban kétiléng of kétilêng; wordt ook groot (als 2), maar 
heeft vaak een hollen stam. De bast dient om groen te verven. 
In het Museum: Hout, bast, vruchten. 
Vitex trifolia, L. 
Volksnamen. Mal.: Gêndarasi (Palemb.), Lagoendi, Lang- 
goendi (Minangk.), Lilégoendi — Soend.: Lagondi— Jav.: 
Légoendi — Mad.: Langghoendhi — Mak.: Lanra — Boeg: 
Lawarani, Rala — Alf. Amb.: Ai foeban. 
Heester of kleine boomheester, wildgroeiend op Java tot op 1000 
M. zeehoogte (K. & V.— VII, bl. 200), veelvuldig geplant om de 
aromatische, voor medicinale doeleinden gebezigde bladeren. Rum- 
phius beschrijft hem (IV, bl. 48) onder den naam van Lagondium 
vulgare alseen heester, nauwelijks een man hoog, met vele takken 
opschietend, voorkomend op magere, zandige plaatsen in de felle 
zon, alsmede omtrent de huizen, waar een mulle grond is van neer= 
geworpen ruigte en afval. Hij is bekend op alle eilanden van Water 
Indië. De geheele struik geeft een specerijachtigen geur af, dien 
men gewaar wordt, als men hem voorbijgaat en die aan de handen 
kleeft, als men hem vast houdt. Takken, die ín de huizen worden 
opgehangen, vervullen die met hun geur, zoolang zij groen zijn. 
De smaak is bitter en scherp, den mond verwarmend. 
De teere rijsjes met de bladeren worden in water gekookt, ge- 
wreven en als pleister gelegd op kneuzingen om de zwelling te ver= 
drijven. Algemeen worden zij gebruikt in stovingen, in het bijzonder 
tegen beri-beri, waarvoor men er de bladeren van sémboeng, Gua- 
java, den citroenboom e.a. bijdoet. Bontius verklaarde, door sto- 
vingen en inwendig gebruik van een aftreksel genezen te zijn van 
beri-beri. Met de bladeren van Abutilon spec. div. geven zij een 
bad tegen de pijnen van graveel en podagra en de vroedvrouwen 
doen ze in het bad voor kraamvrouwen, zoowel voor als na de 
bevalling. Een dergelijk bad is ook goed tegen persingen en kramp, 
En „% 
En ta 
la 
RE es 
