118 VERBENACEAE. 
253/1183. Gmelina moluccana, Backer msc. Herb. Bog. (Vitex mo- 
luccana, BL). 
Volksnamen. Mal. Mol.: Titi. 
Als Tittius beschrijft Rumphius (Ill, bl. 38) een middelmatig 
hoogen boom, een vadem in omtrek, op de ambonsche eilanden 
Hout. niet alleen in het wild groeiend, mäar ook aangeplant. Het hout 
is wit, licht en week, doch zeer geschikt voor kleine prauwen en 
schuitjes, omdat de stammen niet moeilijk zijn uit te hollen en 
de vaartuigen wegens hun lichtheid gemakkelijk zijn te hanteeren 
en op het droge te trekken. In zeewater zijn zij tamelijk duurzaam, 
doch in zoetwater worden zij spoedig onbruikbaar (Rumphius). 
De berichten, welke het houtmonster vergezelden, dat uit Piroe aan 
het Museum werd toegezonden, bevestigen die van R. Men schreef, 
dat de fiti wordt aangetroffen te Hoamoal op het eiland Ceram, op 
Roma en op Moa (Leti); te Hoamoal wordt hij aangeplant. Het hout is, 
niettegenstaande zijn zachtheid, bekend om zijn duurzaamheid ; het 
wordt veel gebruiktvoorkleine prauwenen voor binnenwerkinhuizen. 
Bast. Het sap uit de gewreven of gestampte schors geneest allerlei 
wonden en ulceratiën; het werkt: volgens Rumphius zuiverend en 
doet de wond sluiten. 
Vormen. De titi wordt door R. onderscheiden in een witte en een roode soort; 
de witte is voor vaartuigen meer geschikt dan de roode, daar het hout 
wel water opzuigt, doch spoedig weer droog wordt. Dat van den 
anderen vorm (?) is rooder; ook dat zwelt op in het water, maar 
scheurt bij het drogen. De roode wordt daarom het minst aangeplant. 
In het Museum: Hout. 
253/7188. Gmelina villosa, Roxb. (G. asiatica, Auct.). 
Volksnamen. Mal.: Boelangan, Kémandiang (Lamp.)—Soend.: 
Warèng —Jav.: Warèng. 
Rijk en dicht vertakte, sterk gedoornde boomheester, tot 7 M. 
hoog en 0.15 M. dik, verbreid over den geheelen Maleischen 
Archipel, op Java voorkomend beneden 500 M. zeehoogte (K. & | 
V.— VII, bl. 197). Rumphius (IL, bl. 127) zegt van zijn Radix e 
Pagers. deiparae spuria, dat deze plant wordt gebruikt voor heggen, 
welke ondoordringbaar zijn voor mensch en dier vanwege de doorns, 
die pijnlijke zwellingen veroorzaken. 
Hout. Het hout beschrijft R. als hard en redelijk duurzaam: op Java 
zou men er ploegjukken van maken. K. & V. zeggen, dat het niet 
wordt gebruikt, tenzij soms voor houten trippen. 
Bladeren. Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 37) bericht, dat bij kiespijn de 
bladeren op het tandvleesch worden gewreven en Scheffer teeken- 
de in Hasskarl’s Nut aan, dat het sap uit de bladeren en vruchten 
van den warèng bij oorpijn wordt ingedruppeld. 
Vruchten. Men weekt de bladeren en vruchten in water en besprenkelt 
daarmede tabak om die geuriger te maken (De Clercq No. 1666); 
in de Lampongs legt men de rijpe vruchten zelf tusschen de tabak. 
Omtrent de vruchten vermeldt Ridley’s Mal. Geneesmiddelen (bl. 31), 
dat men ze met knoflook en kalk tot een zalf wrijft tegen water- 
zucht. Te Batavia worden de geroosterde vruchten gebruikt tegen 
jeuk aan de voeten tengevolge van het waden door stilstaande 
wateren en plassen en te Buitenzorg deelde men mij mede, dat de 
