GMELINA — CLERODENDRON. 119 
een weinig gekneusde vruchten worden geweekt in water, dat dan 
geschikt zou zijn voor oogwassching tegen zwakte van het gezicht. 
De Clercq vermeldt nog, dat de vruchtschillen worden gecontfijt. 
Volgens Teysmannia 1890, bl. 127, bestaan de zaden voor 68 °/, 
uit een lichtgele olie, in smaak en reuk herinnerend aan cacao-boter. 
In hef Museum: Bladeren, steenkernen. 
253/7191. Clerodendron Blumeanum, Schauer. 
253/7191. 
Volksnamen. Soend.: Kémbang boegang, Singoep — Bal.: 
Tintinga — Alf. Amb. : Aupaloelan mahina, Maroerang. 
Opgerichte heester, 1 tot 2 M. hoog, in West-Java groeiend 
tusschen 70 en 800 M. zeehoogte in bosschen en schaduwrijke 
struikwildernissen (Backer, Tropische Natuur 1916, bl. 93) Rum- 
phius beschrijft hem (IV, bl. 108) onder den naam van Petasi- 
tes agrestis en zegt, dat hij velerlei nut heeft in de medicijnen. 
Op Banda gebruikt men den wortel tegen oepas, die gepaard 
gaat met steken in de zijde en braken. Tegen dysenterie mengt 
men hem fijngewreven onder het eten, of kookt hem met de 
jonge loten even op in versche sagoëer, die men daarna drinkt. 
In de Oeliassers komt een soort van adder voor, waarvan de 
beet doodelijk is, tenzij men dadelijk den wortel van deze plant 
kauwt, het sap daarvan ten deele inslikt en met het overige het 
wondje verbindt: daarop moet braken volgen, wil het middel 
helpen. Thuis komende moet men de bladeren warm maken, ’t sap 
innemen en ook op de wond smeren. Deze bladeren, met klap- 
perolie bestreken warm gemaakt en op den buik gelegd, verzachten 
een verharden buik en winderig koliek. Een papje ervan geneest 
brandwonden en brengt gezwellen en bloedvinnen tot rijpheid. 
Men geeft ze ook in tegen koorts en om de ambonsche pokken 
(framboesia) uit te drijven en gebruikt ze naderhand uitwendig 
om die te doen opdrogen. Met curcuma gesmeerd, warm gemaakt 
en opgelegd, doen ze een gezwollen milt slinken. 
Zoowel de bladeren van deze soort als die van Clerodendron 
Rumphianum, De Vr. worden door de ambonsche vroedvrouwen 
veel gebruikt om ín het warme water te doen, waarmede pas- 
geboren kinderen worden gewasschen, voorgevende, dat dit niet 
alleen dient om de kinderen te reinigen, maar ook om ze voor- 
spoedig te doen opgroeien (Rumph.). 
Clerodendron calamitosum, L. 
Volksnamen. Mal: Kajoe gambir—Soend.: Kémbang boegang. 
Opgericht heestertje, 0.50 à 1 M. hoog, op Java voorkomend 
van af de laagvlakte tot op 750 M. zeehoogte (vooral in streken 
met krachtigen oostmoesson) op beschaduwde terreinen in en om 
kampongs, in klappertuinen en aan bosch- en wegranden, steeds in 
de nabijheid van menschelijke woningen. Hier en daar wordt het als 
sierplant in tuinen gekweekt (Backer, Tropische Natuur 1916, bl. 92). 
Door Vorderman (Teysmannia 1900, bl. 217) is Clerodendron 
calamitosum het eerst aangewezen als een der soorten van daoen 
kédji bêling, d.w.z. bladeren, die naar inlandsche opvatting het 
vermogen bezitten om glas- of potscherven in een toestand te 
brengen, dat zij gemakkelijk tot gruis zijn te vermalen. Vorderman 
Zaden. 
Wortels. 
Bladeren. 
Glaskauwers- 
plant. 
