128 LABIATAE. 
254/7337. Pogostemon Cablin, Benth. (P. Patchouli, Pellet. var. 
Voorkomen. 
Cultuur. 
« 
suavis, Hook. f.). 
Volksnamen. Patchouly — Mal.: Dilém, Nilam. 
Opgericht of opstijgend aromatisch kruid, 0.30 tot 0.75 M. hoog, 
op Java nog nooit bloeiend gevonden (Backer), volgens Kew Bulletin 
1908, bl 78 de stamplant van de patchouly, die voor den handel het 
meest wordt gekweekt op het Maleische Schiereiland, terwijl ook 
door Noord-Sumatra een niet te verwaarloozen hoeveelheid wordt 
geleverd. De cijfers betreffende den uitvoer uit Ned.-Indië worden 
in de cíficieele douanestatistiek echter niet geregeld afzonderlijk 
vermeld: in het jaar 1911 bedroeg de waarde der van Pangkalan 
Brandan geëxporteerde nilambladeren 30.070 gulden en van die 
welke over Tandjong Poera zijn uitgevoerd 12.365 gulden. De sta- 
tistiek over 1914 geeft een uitvoer op van f 31.113 van Tapa Toean, 
f 7.854 van Pangkalan Brandan en f 1.528 van elders, doch voor 
80 °/, insgelijks van Sumatra's Oostkust. Omtrent de cuituur op 
Sumatra zijn geen gegevens bekend, behoudens een aanteekening in 
het Verslag 1914 van den Landbouwvoorlichtingsdienst (bl. 175), 
waar van Tapa Toean wordt gezegd, dat mener niet veel omslag mee 
maakt: men snijdt de bovenaardsche deelen van de planten af, laat 
die drogen ‘in de zon en verscheept ze dan naar Penang. De waarde 
bedroeg in 1916 volgens het Verslag omtrent H.‚‚N.&L.f6 p. p. 
In den cultuurtuin te Buitenzorg is dilêm singapore of dilëm pinang 
volgens Van Romburgh (Van Gorkom’s Oost-Indische Cultures 
II, bl. 905) in 1895 van Singapore ingevoerd; de teelt van dit 
gewas is echter op Java zoo goed als geheel verlaten, volgens 
De Jong (Teysmannia 1914, bl. 434) om reden de prijzen onder- 
hevig zijn aan aanzienlijke schommelingen, zoodat de cultuur te 
speculatief wordt geacht. Uitvoerige aanwijzingen zijn te vinden 
in een verhandeling van Tromp de Haas in het zooeven genoemde 
tijdschrift jaargang 1904, bl. 475. Deze zegt, dat patchouly het 
„best gedijt in laaggelegen streken met een warm klimaat en een 
over het geheele jaar gelijkmatig verdeelden regenval van 2300 
à 3000 mM. Zij groeit op allerlei gronden, doch het best op een 
doorlatenden, humusrijken bodem. Schaduw is voor deze soort 
gewenscht. De vermenigvuldiging geschiedt door stekken, waar- 
voor men jonge loten neemt, versneden tot stukken van 10à13 
cM. lengte. Men steekt deze schuin, 10 à 12 cM. van elkaar, in 
den grond op overdekte kweekbedden, welke regelmatig moeten 
worden begoten. Na 3 tot 4 weken zijn de stekken beworteld en 
geschikt om te worden overgebracht naar het voor haar bestemde 
terrein, dat vooraf goed toebereid moet zijn. Is de bodem schraal, 
dan moet de grondbewerking gepaard gaan met een krachtige 
bemesting. Het uitplanten geschiedt op 1 voet in rijen, 2 à 3voet 
van elkaar en zoolang de plantjes nog niet doorgroeien, moeten 
zij door een blad tegen de zon worden beschut op dezelfde wijze 
als pas overgeplante tabak. Op vochtige kleigronden plant men 
op ruggen. De jonge aanplant moet vrij worden gehouden van. 
onkruid en in den eersten tijd mag dan ook vlijtig wieden en be- 
hakken niet worden nagelaten. Onder gunstige omstandigheden 
kan na zes maanden voor het eerst worden gesneden. De Jong 
(Teysmannia 1906, bl. 376) bevond, dat het ’t voordeeligst iste 
