130 LABIATAE. 
Cablin en in de tweede plaats omdat het gehalte aanzienlijk geringer 
is dan van de beide andere. Tromp de Haas (1. c.) verkreeg uit versch 
materiaal van P. Cablin 0.4 ®% olie, tegen 0.3 °/, uit P. Heyneanus 
en 0.07°/, uit P. hortensis. Voor de olie wordt P. hortensis dan ook 
niet gekweekt, behalve in Serang (res. Bantam): tenminste, Dr de 
Jong deelde mij mondeling mede, dat hij in 1908 in Serangslechts _. 
dilëm djawa in cultuur vond. Na zijn bezoek zond hij plantma- 
teriaal van P. Cablin derwaarts, doch vernam nimmer iets van het 
resultaat en een door mij gedane poging, om van Serang materiaal 
te verkrijgen ten einde de stamplant te kunnen vaststellen, had geen 
resultaat. In elk geval is de productie gering. De Jong haaltin Teys- 
mannia 1908, bl. 579 uit een der Mindere Welvaartverslagen aan, dat 
in Serang per jaar 80 wijnflesschen dilëm-olie worden gedistilleerd. 
Een deel van de productie, dus een te verwaarloozen hoeveelheid, 
wordt te Batavia voor export verkocht. Overigens zijn speciaal de 
bladeren van P. hortensis gezocht voor haarwaschmiddel. 
Uit de bloeiende dilém (P. Heyneanus) distilleerde Van Romburgh 
(Verslag 1893 ’s Lands Plantentuin, bl. 55) een aangenaam riekende 
olie, waaromtrent Schimmel & Co als volgt berichtten : De reuk herin- 
nert aan patchouly,maardeintensiteitvandenschetpen patchoulygeur 
wordt aangenaam verzacht door de aanwezigheid van een anijsachtig 
riekende stof. Geplant wordt zij intusschen voor de oliebereiding 
niet en eenig bijzonder gebruik van deze soort is mij niet bekend. 
Rumphius (V, bl. 292) beschrijft de hem als gekweekt en verwil- 
derd bekende Melissa lotoria alseen kruid, dat op Ambon nooit 
bloeit, doch op Java en Bali wel bloemen, maar geen vruchten zou 
voortbrengen. Aangezien bovendien de afbeelding niet volkomen 
overeenstemt met de beschrijving, is het waarschijnlijk, dat R. twee, 
mogelijk drie soorten heeft bijeengenomen. Omtrent het gebruik ver- 
meldt hij, dat de ambonneezen de bladeren bezigen bij het wasschen 
van het lichaam en de kleeren, die daarvan een aangenamen geur krij- 
gen. De balische en javaansche vrouwen wrijven ze onder parëm en 
gebruiken ze in geneeskrachtige dranken voor kinderen, tegen 
buikpijn. Een wassching met een aftreksel van de gedroogde bla- 
deren in warm water verdrijft zweetlucht. De bandaneezen koken 
de bladeren bij geitenvleesch om de lucht, die dat vleesch eigen 
is, te maskeeren (Rumph.). Hij vermeldt niet het gewone gebruik, 
dat er op Java en elders van wordt gemaakt en dat men terug- 
vindt in Hasskarl’s Nut (No. 216), nl. dat de bladeren tusschen 
de kleeren worden gelegd „niet slechts om den aangenamen geur, 
doch ook om kakkerlakken en dergelijke gasten te weren”. 
In het Museum: Diverse aeth. oliën. 
| 
8 
254/7338. Dysophylla auricularia, Benth. (Pogostemon a., Hassk.). 
Volksnamen. Mal.: Ekor koetjing, Këkoetjing (Atjeh), Majana 
boesoek (Mol.). M. oetan (Mol.) — Soend. : Boentoet oetjing — 
Jav.: Kêtoempang. 
Stinkend kruid, opgericht of aan den voet neerliggend en wortel- 
slaand, 0.30 tot 0.80 M. hoog, groeiend aan slokanranden en sawah- 
dijkjes, vooral in West- en Midden-Java, beneden 1150 M. zee- 
hoogte (Backer). Rumphius beschrijft het (VI, bl. 41) onder den 
naam van Majana foetida en zegt, dat de javanen de bla- 
