POGOSTEMON — HYPTIS. 131 
deren eten met daoen kêntoet (Rubiacea) en moengsi tegen winde- 
righeid en krampen in den buik. In Oost-Java is het echter op slechts 
enkele plaatsen gevonden en R. geeft als javaanschen naam slang- 
king op, zoodat zijn bericht niet volkomen betrouwbaar is. Burman 
vermeldt het in zijn Flora indica (bl. 126)als Mentha foetida 
met den naam tilam (=dilëm ?) en zegt, dat de bladeren als 
pleister op gezwellen werden geappliceerd. Ridley (Mal. Genees- 
middelen, bl. 17) geeft als gebruik op, dat een zalf van ékor koe- 
tjing met kalk op den navel wordt gewreven tegen koliek. 
254/7342. Hyptis brevipes, Poit. 
Volksnamen. Soend.: Gèngeéjan, Kanèja — Jav.: Godong poe- 
sér — Alf. Minah.: Poepoeloet aloes, Toetoembalén. 
Opgericht kruid, 0.30 tot 0.60 M. hoog, inheemsch in tropisch Ame- 
rika, doch sedert langen tijd op Java verwilderden thans in West- en 
Midden-Java beneden 900 M. zeehoogte algemeen op braakliggende 
sawahsen aan randen van waterloopen (Backer). De bladeren worden 
aangewend tegen aandoeningen van den navel bij pasgeboren kin- 
deren: het is een signatuurmiddel (Vorderman, Geneesmiddelen II). 
Ridley vermeldt (Mal. Geneesmiddelen, bl. 21), dat zij worden ge- 
bruikt om den buik van kinderen te pappen tegen ingewandswormen. 
254/7342. Hyptis spicigera, Lamk. 
Volksnamen. Mak.: Babaloe boegis. 
Onder den naam van Stoechas pilosa beschrijft Rumphius 
(VIL, bl. 5t) een opgericht kruid, dat op Celebes in het land der 
boegineezen groeit op kale, luchtige heuvels onder laag gras. In 
bundeltjes gebonden wordt het door de boegineezen te koop aan- 
geboden en bij de makassaren veel gebruikt om kinderen, die on- kruid. 
rustig zijn, in te geven of ze daarmede te wasschen. Tegen een 
branderig gevoel in de maag laat men dit kruid eten. 
Het is volgens Backerinheemsch in tropisch Amerika en hier alleen 
vanCelebesoostwaartsgevonden.Eenafrikaansch monsterzaadbleek vruchten. 
olie te bevatten met een joodgetal van 171, dus met buitengewoon 
sterk drogend vermogen (L’ Agr. pratique d.p.c., Febr. 1912, bl. 163). 
254/7342. Hyptis suaveolens, Poit. 
Volksnamen. Mal.: Koenoe boesoek (Tim.), Roekoe-roekoe 
oetan — Soend.: Djoekoet baoe, Karang baoe—Jav.: Basinan, 
Lampêësan, Sangkètan, Slangking, Tobil—Mad.: Komandhin, 
? Mangkamang — Timor: Koenfa mate. 
Opgericht, stinkend kruid, 0.40 tot 1.80 M. hoog, inheemsch in 
tropisch Amerika, doch sedert langen tijd hier verwilderd en thans 
over geheel Java tot op 1300 M. zeehoogte verspreid; het groeit 
op droge, zonnige terreinen (Backer). Over geheel Java wordt het 
als geneeskrachtig beschouwd: op Madoera heeft de mangkamang 
volgens Vorderman (Madoereesche planten No. 233) den naam, als 
djamoe toegediend, de melkafscheiding bij zoogenden te bevorderen. 
Volgens Hasskarl’s Nut No. 270 zou het in gebruik overeenkomen 
met babadotan (Ageratum conyzoides, L.). 
De Jong verkreeg er 0.0250/, aeth. olie uit, waaromtrent eenige Aeth. olie. 
gegevens zijn vermeld in het Jaarboek 1911 Dept v. L.N. & H., bl. 47. 
In het Museum: Bladeren, aeth. olie. 
