254/7355. 
Chemie. 
254/7355. 
132 LABIATAE. 
Coleus amboinicus, Lour. (C. aromaticus, Benth., C. 
carnosus, Hassk., C. suborbiculata, Zoll. & Mor., 
Plectranthus aromaticus, Roxb.). 
Volksnamen. Mal.: Bangoen-bangoen, Daoen djintén, D. hati- 
hati, Soekan — Soend.: Adjêran, Atjêrang —Jav.: Daoen koe- 
tjing — Mad.: ?Daoen kambing, ?Madjha nèrêng —Bal.: wak. 
Overblijvend kruid met opstijgende, aan den voet vaak min of meer 
houtachtige stengels, van af de laagvlakte tot op 1100 M. zeehoogte 
in tuinen aangeplant (Backer). Door Rumphius (V, bl. 294) wordt 
het beschreven onder den naam van Marrubium album am- 
boinicum als een in de hoven geplant en ook wel verwilderd 
voorkomend kruid, dat zelden bloeit, doch zeer gemakkelijk wordt 
vermeerderd door stekken, die in mulle aarde snel bewortelen. 
De welriekende, vleezige, hartvormige bladeren gebruiken de 
vrouwen om er de haren en kleeren onder het wasschen mee te 
bestrijken en te wrijven. Voorts worden zij, evenals die van an- 
dere Labiaten, gekookt bij geitenvleesch. Sommigen beschouwen 
dit kruid als wondheelend. Bij hooge koorts of een gevoel van 
verhit zijn voortspruitende uit andere oorzaak, wrijft men het 
lichaam met de gestampte bladeren en geeft het sap eruit in. 
Anderen nemen voor dat doel het sap uit deze bladeren en die 
van tjèkèr bèbèk (Crassulaceae), zetten het een nacht in den dauw 
en geven het ’s ochtends den koortslijder te drinken, daarbij het 
lichaam wasschende met hetzelfde vocht, echter aangelengd met 
water. Met een paar druppels sesamolie is het sap heilzaam als 
inwendig middel tegen aamborstigheid en kwaden hoest. Tegen 
hoest kookt men ook het sap metsuiker tot een stroopje (Rumph.). De 
geurige adjëêran-bladeren worden volgens Boorsma (Pharmaceutisch 
Weekblad 1915, bl. 1666) vaak gebezigd voor het samenstellen van 
obat sêriawan. Vorderman vermeldt (Madoereesche planten No. 57), 
dat fijngewreven daoen kambing wordenaangewendtegenkloveninde 
mondhoeken bij kinderen. Mevr. Kloppenburg zegt, dat daoen djintên 
of koetjing gestampt op het hoofd worden gelegd tegen zware hoofd- 
pijn, wat ook te Buitenzorg geschiedt. Voorts worden de bladeren 
gekauwd (waarbij het sap wordt ingeslikt) tegen mondspruw en 
deze schrijfster recommandeert hetzelfde aan zoogende vrouwen, 
wier kinderen braken. Een afkooksel beveelt zij aan als hoestdrank. 
Dr Boorsma (Jaarboek 1912 Dept v.L.N.&H., bl. 35) vond in 
daoen adjëran aetherische olie ter hoeveelheid van 0.043°/, bij 
versch en 0.2%, bij luchtdroog materiaal; het bezit voorts een 
hoog käáliumgehalte (6.46°/, van de droogrest aan K‚O). 
Coleus atropurpureus, Benth. en C. scutellarioides, Benth. 
(C. Blumei, Bth.,C. ingratus, Bfh.,C. laciniatus, Bth.). 
Volksnamen. Mal: Adang-adang (Palemb.), Majana(Menad.), 
Mijana, Pilado (S. W. K.) — Bat: Si grèsing — Soend.: Dja- 
wêr kotok — Jav.: Hèr — Mad. : Dhin-kamandhinan — Boeg.: 
Ati-ati, Pantji-pantji, Saroe-saroe — Alf. Minah.: Rangon tali, 
Sérawoeng, Séréwoeng, Séroewoeng. 
Zeer veranderlijke kruiden, 0.50 tot 1.50 M. hoog, opgericht of 
aan den voet op den grond liggend en daar wortelslaand. Op Java 
komen zij voor van af de laagvlakte tot op 1300 M. zeehoogte, vaak in 
4 
En. 
é 
3 
