COLEUS. 138 
enkele exemplaren gekweekt in tuinen en op vele plaatsen min of 
meer verwilderd. Beide bovengenoemde soorten verschillen bo- 
tanisch zeer weinig en zijn bovendien blijkbaar gekruist, zoodat 
tusschenvormen voorkomen: overigens is de veranderlijkheid zoo 
groot, dat C. scutellarioides onder tal van wetenschappelijke namen 
is beschreven en dat de leek een nog veel grooter, op het oog zeer 
verschillende soorten, meent te kunnen onderscheiden. 
Rumphius (V,‚ bl. 291) verdeelt zijn Majana ineen vormalba 
en rubra, de eerste met hooggroene, de laatste met bruingroene 
bladeren, soms van de kleur van geronnen bloed. De wortel wordt Wortel. 
volgens hem inwendig gebruikt tegen krampen en buikloop. Het 
sap uit de bladeren wordt ingedruppeld tegen doofheid, voortsprui- Bladeren. 
tende: uit zinkings. Dat uit de citroenachtig riekende bladeren 
van de witte majana, gemengd met een weinig azijn, wordt toege- 
diend tegen ingewandswormen. Het sap, verkregen door de bla- 
deren fijn te wrijven met een stuk curcuma, zuivert de blaas 
(Rumphius). Teysmann (Natuurk. Tijdschr. v. N.I. 1857, bl. 297) 
zegt, dat in de Padangsche Bovenlanden de vrouwen het sap van 
daoen pilado innemen om niet met te veel kinderen gezegend te 
worden. Een soortgelijke toepassing vermeldt Persenaire in het 
Geneesk. Tijdschr. v. N. L. 1911, bl. 235 in een verhandeling over 
de op Java gebruikelijke abortiva: daar bezigt men een afkooksel 
van daoen mijana, dikwijls vermengd met fijngestampte galno- 
ten. Mevr. Kloppenburg beveelt een afkooksel van daoen ilèr, 
alleen of met andere middelen vermengd, aan voor inwendig gebruik 
tegen haemorrhoïden, een aftreksel als stondendrijvend middel en 
de tusschen de vingers gekneusde bladeren als zuiverend middel 
op wonden en op den navelstreng van pasgeboren kinderen om 
dien vlug te doen opdrogen. De maleiers beschouwen een afkook- 
sel als een goed waschmiddel tegen ontstoken oogen en dit gebruik 
vermeldt ook Jasper (Geneeskrachtige planten). Trouwens, de meeste 
dezer toepassingen worden uit verschillende streken bevestigd en 
het is geenszins onwaarschijnlijk, dat mijana, behalve een signa- 
k tuurmiddel, ook een werkelijk geneesmiddel is. 
25411355. Coleus tuberosus, Benth. (C. parviflorus, Benth.). 
Volksnamen. Mal.: Kémbili, Kéntang djawa (Batav.) — Soend.: 
Hoewi kêntang — Jav.: Gémbili, Kéntang klitji, Koembili djawa. 
Kruipend kruid, door Rumphius beschreven (V, bl. 372) onder 
den naam van Glans terrestris costensis als een knolge- 
was, dat veel werd geplant op Javaen Bali. Volgens De Bie (Inl. cutuur. 
Landb. 1, bl. 107) wordt het voornamelijk geteeld in Bantam en 
Batavia op sawahs; elders komt het niet veel voor. Het gedijt het 
best op een lossen bodem; de grond wordt een of twee maal bewerkt 
en tot bedden opgehoogd. De vermeerdering geschiedt door stekken, 
die binnen een week uitloopen ; met wieden wacht men echter tot de 
aanplant ongeveer een maand oud is. Op den leeftijd van ca twee 
maanden wordter ten tweeden male gewied en waar de grond niet tot 
bedden was opgehoogd, wordt alsdan tevens aangeaard. Tegen het 
einde van de derde, of het begin der vierde maand zijn de knolletjes 
oogstbaar en worden zij uitgegraven. Meneetze gekooktalsversnape- Gebruik. 
ring en in de sajoer. De grootte is nogal verschillend: men heeft er als 
