Bladeren. 
254/7361 . 
254/7364. 
134 LABIATAE. 
knikkers, maar ook zoo grootals kleine muisjesaardappelen, doch al- 
tijd bultig en knobbelig. De schil is zwart of vaalwit, het inwendige wit. 
De bladeren worden volgens R. onder ander moeskruid gekookt. 
In het Museum: Knolletjes. 
Mesona palustris, Bl. 
Volksnamen. ? 
Opstijgend kruid, 0.30 à 0.50 M. hoog, voorkomend tusschen 
150 en 1800 M. zeehoogte, zeldzaam, doch soms in groote hoe- 
veelheid (Backer). Van het gedroogde kruid wordt in Midden-Java 
door langdurig koken een eenigszins wrange, doch overigens weinig 
smaak of reuk bezittende, slijmige, verkoelende drank bereid, 
djanggèlan geheeten, die langs den weg wordt verkocht als ver- 
snapering, maar ook als heilzaam wordt beschouwd bij bloed- 
diarrhee en heeschheid. In West-Java dient het voor de bereiding 
van tjintjaoe hitam, dat zijn taaie, zwarte dobbelsteentjes, welke met 
klappermelken stroop vermengd worden verorberd. Deze worden ver- 
kregen door het donkergekleurde afkooksel van het gedroogde kruid, 
waaraan wat asch is toegevoegd om een donkerder tint te bereiken, 
met sago arn aan te roeren en een oogenblik te laten doorkoken; 
na bekoelen wordt de gestolde massa in dobbelsteentjes gesneden 
(Boorsma in Teysmannia 1900, bl. 515 en Plantenstoffen Il, bl. 84). 
Deze plant was ook aan Rumphius bekend: hij beschrijft haar 
en de ervan bereide praeparaten uitvoerig in dl VI, bl. 91 onder 
den naam van Tsjintschau javanense. 
Moschosma polystachyum, Benth. 
Volksnamen. Jav.: Sangkèt, Sangkêtan. 
Opgericht kruid met vierkanten, op de hoeken ruwen stengel, 
0.30 à 1 M. hoog, voorkomend van af de laagvlakte tot op 600 
M. zeehoogte, vooral in streken met krachtigen oostmoesson. Het 
groeit verspreid, doch plaatselijk vaak talrijk, op braakliggende 
sawahs en drassig grasland, voorts aan waterkanten (Backer). 
In Midden-Java past men het gekneusde kruid uitwendig toe bij 
verzwikking en pijnlijkheid van de ledematen. Ook wrijft men er 
menschen mee in, die hevig geschrokken zijn. Volgens Mevr. 
Kloppenburg bezit het inderdaad kalmeerende eigenschappen en 
wordt het in- en extern, gestampt en in aftreksel, tegen zenuw- 
toevallen, hartkloppingen, zenuwhoofdpijn, stuipen, e.d. aange- 
wend. Voortgezet inwendig gebruik van het sap zou niet door 
iedereen worden verdragen: zoodra men puistjes in den mond 
krijgt, moet men zich bepalen tot wasschingen. 
254/7366. Ocimum Basilicum, L. 
Volksnamen. Mal.: Sélaséh, Sélasi — Jav.: Sélasih, Télasih 
— Alf. Minah.: Amping, Koekoeroe. 
Opgericht kruid, 0.30 à 1.10 M. hoog, groeiend aan weg- en akker- 
randen, op droge rijstvelden en in djatibosschen, vaak gekweekt in 
tuinen. Men vindt het op geheel Java van af de laagvlakte tot op 450 
M. zeehoogte, aangeplant zelfs tot op 1100 M. (Backer). Het is een 
veranderlijk gewas, over den geheelen archipel verbreid en onge- 
twijfeld is het de door Rumphius (V, bl. 263) beschreven Ba- 
silicum indicum hortense, waarvan de vormen echter 
als rr ed 
