254/1366. 
254/7366. 
OCIMUM. | 137 
dat hij veel minder behaard is en niet zoo riekt. Voorts noemt hij 
den vorm violaceum, welke wordt aangeduid als zwarte sëlasi, 
weinig behaard is en bij kneuzing sterk naar venkel riekt, soms echter 
een anderen, veel zwakkeren geur bezit. De verscheidenheid van 
geur bij verschillende individuen is opvallend. Een aantal vormen, 
in den museumtuin gekweekt, bezat zeer karakteristieke geuren, 
welke bij van elders aangebracht materiaal soms niet of zeer verzwakt 
waren terug te vinden. Of de leeftijd van invloed is op het aroma- 
tische bestanddeel, of dat de verscheidenheid in geur grooter is dan 
die der botanisch te onderscheiden vormen, wordt nog nagegaan. 
Ocimum gratissimum, L. 
Volksnamen. Mal.: Roekoe-roekoe rimbo, Sêlaséh djambi (Pa- 
lemb.), S. mêékah, S. tjina (Banka). 
Opgerichte, meestal sterk vertakte heester, 1 à2.50M. hoog, in West- 
en Midden-Java van af de laagvlakte tot op 300 M. zeehoogte groeiend 
in ruigten en aan wegranden ; soms treft men hem ook aangeplant in 
tuinen en pagers aan en op inlandsche kerkhoven (Backer). 
Van Hasselt deelt mede (in Veth, Sumatra-expeditie, Volksbeschrij- 
ving, bl. 263), dat in Rawas en aangrenzende landstreken een aftreksel 
van de bladeren van soelaséh djambi als thee wordt gedronken. 
Volgens Backer laten de javaansche exemplaren van Ocimum 
gratissimum zich tot twee, ook botanisch te onderscheiden, vormen 
brengen. De bladeren van den vorm graveolens rieken sterk aro- 
matisch als men ze wrijft, doch de geur is niet nader te om- 
schrijven; die van den vorm caryophyllatum verspreiden bij kneu- 
zen een duidelijken kruidnagelgeur. Deze laatste, de sëlaséh mêkah, 
wordt door de inlanders gebruikt bij de ritueele lijkwassching. 
Van Romburgh maakte blijkens het Verslag omtrent ’s Lands 
Plantentuin 1898, bl. 27, een aanplant van de „naar kruidnagelen 
riekende grootbladige sélaséh mêkah of sêlaséh bêsar”, die zeer 
goed slaagde; opbrengstcijfers vindt men in de verslagen over 
1899 (bl. 40) en 1900 (bl. 59). Het oliegehalte van het kruid varieerde 
tusschen 0.18 en 0.23°/,en in de olie werden tusschen 30 en 46 volu- 
meprocenten eugenolgevonden. Na verwijderen van het eugenol hield 
hij een aangenaam riekende vloeistof over, rijk aan een koolwaterstof, 
waaraan hij den naam ocimeen gaf. Dit ocimeen neemt gemakkelijk 
zuurstof op en gaat dan over in een verbinding, welke onoplosbaar 
is in alcohol, wat aan het gebruikin de parfumerie-industrie moei- 
lijkheden in den weg legt. Van Romburgh geloofde dan ook niet, 
dat deze aetherische olie bijzondere technische waarde bezit. 
Bij deze soort zwelt de buitenwand der nootjes in water niet 
slijmerig op, zoodat berichten, volgens welke de zaden zouden 
worden gebruikt als sêlasi, berusten op onjuiste determinatie. 
Ocimum sanctum, L. 
Volksnamen. Mal.: Balakama (Menad.), Kémangi oetan (Mol.), 
Roekoe-roekoe, Roeroekoe — Soend.: Klampés, Lampês — Jav.: 
Kémangèn, Lampëés — Mad.: Kêmanghi, ? Koroko — Bal: 
Oekoe-oekoe — Tern.: Loefé-loefé. 
Kruid of heester, opgericht, vaak zeer sterk vertakt, 0.30 à 1.50 
Bladeren. 
Aeth. olie. 
Vruchten. 
