Bladeren. 
Vruchten. 
Vormen. 
254/7367. 
Bladeren. 
138 LABIATAE — SOLANACEAE. 
M. hoog, verbreid over geheel Java van af de laagvlakte tot op 
600 M. zeehoogte, vooral in streken met krachtigen oostmoesson. 
Men vindt deze soort, plaatselijk vaak in groote hoeveelheid, op 
zonnige, droge terreinen aan wegranden en in open struikwilder- 
nissen, soms ook aangeplant of verwilderd ín tuinen of op kerk- 
hoven (Backer). Rumphius beschrijft haar (V, bl. 265) onder den 
naam van Basilicum agreste (het kleinbladige) als een opge- 
richt heestertje, 3 à 3!/, voet hoog, groeiend in verlaten tuinen. 
De geur van de geheele plant, in het bijzonder van de bladeren, 
herinnert aan kruidnagelen, doch is niet aangenaam: bij velen 
bezwaart hij het hoofd en veroorzaakt duizeligheid. De bladeren 
worden niet gebruikt onder moeskruid, doch wel rauw gegeten 
met bokasan en voorts hebben zij eenige medicinale toepassingen. 
Het sap eruit wordt ingedruppeld bij etterende en loopende ooren 
en met andere middelen tegen spruw aangewend (Rumph.). Vor- 
derman (Madoereesche planten No. 196) zegt, dat de bladeren van 
koroko worden gemengd onder djamoe’s, die de melkafscheiding 
moeten bevorderen bij kraamvrouwen. Mevr. Kloppenburg beveelt 
daoen lampês aan voor wasschingen als kalmeerend middel bij 
zenuwachtigheid. In de Vorstenlanden wordt, volgens een mede- 
deeling van Dr Boorsma, daoen lampês met azijn gewreven gebruikt 
als smeersel tegen rheumatiek. Lampês irêng wordt in Miídden- 
Java ook aangewend bij opgezette beenen. 
Als bij de javanen iemand zand of ander vuil in de oogen heeft ge- 
kregen, doen zij daarin eenige zaadkorrels van hun lampës, die niet al- 
leen het vreemde lichaam verwijderen, doch tevens het gezicht verhel- 
deren (Rumph.). Deze zaden (nootjes) zwellen in water slijmerig op. 
Ook deze soort is veranderlijk: men heeft volgens Backer een 
vorm met paarsen kelk en paarse kroon, een met groenen kelk 
en paarse kroon en een met groenen kelk en witte kroon; de 
eerste is het meest algemeen. Of verschil in geur bij deze vor- 
men aanwezig is en of eventueel de geur constant samengaat met 
verschil in voorkomen, kon nog niet worden nagegaan. 
In het Museum: Kruid, aeth. olie. 
Orthosiphon grandiflorum, Bold. (O. stamineus, Benth.). 
Volksnamen. Mal: Koemis koetjing —Soend.: Koemis oetjing 
— Jav.: Rémoek djoeng —Mad.: Sè-salasèjan, Songot kotjèng. 
Opstijgend, vaak eenigszins houtig kruid, 0.40 tot 1.50 M. hoog, 
op Java (beneden 700 M.) en andere eilanden van den Maleischen 
Archipel wildgroeiend langs beekjes en waterloopen en om de 
geneeskrachtige bladeren dikwijls op de erven gekweekt. De bla- 
deren zijn diuretisch zonder de nieren te prikkelen; bij blaasca- 
tarrh, zoomede bij concrementen in de urine en vooral bij phos- 
phaturie, werkt een afkooksel van 3 gram versche bladeren op 
1000 ccM. water, tot 750 ccM. verkookt, zeer gunstig. Men drinkt 
vier maal daags een half theekopje van het gefiltreerde afkooksel 
(Vorderman in Tijdschr. v. Inl. Geneeskundigen 1900, bl. 54). Mevr. 
Kloppenburg zegt, dat men rémoedjoeng-bladeren liever niet alleen 
moet gebruiken doch steeds tezamen met een (ander) middel om 
de nieren tot verhoogde werkzaamheid aan te zetten, bijv. daoen 
méniran. Tegen galsteen beveelt deze schrijfster een aftreksel aan 
