PHYSALIS — CAPSICUM. | 141 
bouwvoorlichtingsdienst, bl. 121, kan een bouw lombok in den 
goedkoopen tijd f 100 opbrengen, terwijl tegen het einde der vasten- 
maand of in den,tijd dat de meeste huwelijken worden gesloten 
de waarde tot het dubbele kan stijgen. In de Indische Mercuur 
van 25 Maart 1913 leest men, overgenomen uit de Locomotief, dat 
van Semarang jaarlijks ongeveer 6000 picols gedroogde tjabé naar 
Singapore, Siam en Penang worden uitgevoerd; de prijs was toen 
f 17 p.p. doch loopt in tijden van schaarschte op tot wel f 40 
voor goede, gezonde kwaliteit. In den regel schommelt de markt- 
waarde om f 20. Midden-Java is het voornaamste productie gebied: 
van de 23.731 bouw lombok, op Java en Madoera in 1916 volgens 
het Verslag omtrent N.&H. geoogst, vallen er 9.260 op Semarang 
en 3.574 op Kedoe, tegen 3.138 op Rembang en 1.625 op Batavia. 
Spaansche peper is het condiment bij uitnemendheid van de 
inlandsche bevolking, dat bij geen maaltijd ontbreekt en is even 
onmisbaar voor de bereiding van toespijzen bij de rijsttafel. Hoewel 
de nieuwelingen gewoonlijk worden afgeschrikt door de soms 
tranen in de oogen jagende brandende hitte van deze specerij, 
gewennen zij zich in den regel mettertijd daaraan en beschouwen 
matig gebruik van tjabé als noodzakelijk voor een goede spijs- 
vertering. Men zie verder Greshoff's Schetsen, bl. 217. 
Nog moet worden vermeld, dat volgens De Clercq (No. 648) de bla- 
deren uitwendig bij furunculi en onderbuiksziekten zouden worden 
gebezigd en dat het sap der rauwe bladeren zou worden ingegeven om 
barensweeën op te wekken. Medicinaal aangewend worden zij door 
de javaansch sprekende bevolking aangeduid als daoen sabrang. 
Lombok komt voor in een groot aantal vormen, die onder ver- 
schillende wetenschappelijke namen zijn beschreven. Indien er al 
aanvankelijk bepaalde soorten zijn geweest, dan zijn toch door de 
eeuwenlange cultuur de kenmerken daarvan vervaagd en de grenzen 
uitgewischt. Gemakshalve worden daarom door sommige botanici— 
wier standpunt ik mij om practische redenen gehaast heb tot het 
mijne te maken — al die vormen vereenigd tot twee groepen, waar- 
van die welke C. annuum wordt genoemd, de grootste verschei- 
denheid biedt. Zooals bij alle gewassen die om de vruchten worden 
geteeld, treedt de vormenrijkdom het meest op den voorgrond bij 
de vruchten. Deze zijn zeer veranderlijk, nu eens klein en kogel- 
vormig, dan weer langwerpig of lijnvormig of sterk opgeblazen. 
De scherpte loopt uiteen. Vorderman beschrijft in het Geneeskundig 
Tijdschr. v. N. [. 1899, bl. 155, vier van de in West-Java op de 
pasars voorkomende hoofdvormen, die elk hun eigen toepassing 
voor culinair gebruik hebben. 
In het Museum: Vruchten. 
Capsicum frutescens, L. (C. fastigiatum, Bl, C. mi- 
nimum, Roxb.). 
Volksnamen. Mal: Tjabé rawit—Soend.: Tjabè tjèngèk—Jav.: 
Lombok sétan, L. tjempiling. 
Heesterachtig kruid, 3 à 6 voet hoog, waarschijnlijk inheemsch 
in de Oude Wereld, hier spontaan opschietend op ontgonnen bosch- 
gronden. Volgens De Bie (Inl. Landb. I, bl. 120) wordt het zelden 
opzettelijk aangeplant; gewoonlijk vindt men langs de pagers en 
Gebruik. 
Bladeren. 
Vormen. 
€ 
Voorkomen. 
