\ 
SOLANUM. 147 
\_asömor. maakt. Een dag of twee voor het planten worden op afstanden 
van ongeveer 1 voet pootgaten gestooten. Als plantmateriaal be- 
zigt men in West-Java normaal ontwikkelde, uitgeloopen knollen, 
iets grooter dan een middelmatige knikker. Na den oogst worden die 
als plantmateriaal uitgezocht en op een luchtige plaats binnens- 
huis of onder een daaraan belendend afdak bewaard; gedurende 
de twee of drie maanden, die tusschen twee aanplantingen ver- 
loopen, worden zij van tijd tot tijd omgewerkt om broeien en ver- 
rotten te voorkomen. Tot versnijden van het zaaigoed is men eerst 
in den laatsten tijd hier en daar overgegaan. Na het uitpoten, op 
denzelfden dag of binnen twee dagen daarna, wordt het padistroo, 
dat tusschen de plantrijen lag, hierover losjes uitgespreid. Op te- 
galgronden laat men dit na. Als de aanplant een maand oud is, 
wordt voor het eerst gewied en 1!/, of 2 weken later wordt ‘dit 
herhaald. Het uitgetrokken onkruid laat men verwelken, schoffelt 
dan den grond tusschen de plantrijen los en hoogt die wat aan, 
waardoor zij het aanzien krijgen van bedden. Als de knollen zijn 
uitgegroeid, begint het loof te verwelken en sterft in 7 à 10 dagen 
geheel af. Zoodra het een donkerbruin, min of meer verschroeid 
aanzien heeft aangenomen, gaat men over tot oogsten; men trekt 
de planten uit en op minder tosse gronden bedient men zich voor 
het rooien van een soort van schoffel met gekromden steel. In den 
grond achtergebleven knollen worden met de hand of een bam- 
boelat uitgegraven (De Bie). 
Op Sumatra worden volgens Teysmann (Natuurk. Tijdschr. v. 
N. Ll. dl. 14, bl. 253) veel en goede aardappelen verbouwd op den 
Singgalang en den Merapi. Op de Karo-hoogvlakte heeft de cul- 
tuur in enkele jaren tijds zoo’n vlucht genomen, dat vrij belangrijke 
hoeveelheden naar over zee kunnen worden uitgevoerd. Op Celebes 
worden volgens Koorders aardappelen veel verbouwd in de Mi- 
nahassa en ook in Goa (Zuid-Celebes) is dat het geval (Verhande- 
lingen Bat. Gen. v. K. & W. dl 50, bl. 18) in Tompoboeloe, Ba- 
lasoeka, Soeka en Pao, in eerst genoemde streek voor uitvoer, voor- 
namelijk naar Bonthain, in de andere streken voor eigen consumptie. 
Ook de tenggereezen verbruiken veel aardappelen zelf; volgens In- 
dische Gids 1889, bl. 1832, eten zij ze met geraspte klapper in ka- 
tjang-olie gebakken, of met kool gekookt. Overigens worden aard- 
appelen meer als handelsgewas verbouwd; in de Soendalanden 
behoudt men voor zich zelf alleen het door den opkooper niet 
gewilde Kriel, dat ook in de warongs of aan den kant van den 
weg gekookt aan de voorbijgangers wordt verkocht. Merkwaar- 
dig is het feit, waarvan melding wordt gemaakt in het Tijdschr. 
v.h. Kon. Ned. Aardr. Genootsch. 1909, bl. 847, n.l. dat op Nieuw- 
Guinea in het merengebied in het achterland van Monokoeari 
tusschen 6 en 8000 voet overal aardappelen worden geteeld, zeer 
groot en van goede kwaliteit. Zij zijn afkomstig van die, welke 
de eerste zendelingen in 1855 aan de bevolking uitdeelden en 
zijn zoo goed in den smaak gevallen, dat zij thans nog met pisang 
het hoofdvoedsel van de bergbewoners uitmaken. 
De afkomst van de verbouwde soorten ligt volgens Mej. Prof. 
Westerdijk, die in Teysmannia 1916, bl. 1, een studie over de 
ziekten der indische aardappelen publiceerde, in het duister. Van 
Vormen. 
