256/7415. 
150 SOLANACEAE. 
zijn den geheelen archipel door vrij wel gelijk, doch men gebruikt de 
verschillende deelen van de plant door elkaar voor hetzelfde doel. 
Rumphius zegt, dat een stukje van den houtigen wortel het geweldig 
bort (de cholera) stuit, dat voor andere middelen niet wijken wil en dat 
een klein stukje, gewreven met kleine gember, aamborstigheid ge- 
neest. Volgens Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 30) wordt de gepoe- 
derde wortelop het tandvleesch gewreven ter verdooving van kiespijn. 
Ook het gebruik der bladeren is in het algemeen als pijnstillend 
middel. Waitz (Practische waarnemingen, bl. 22) bevond ze zeer 
werkzaam als ingrediënt van verzachtende en pijnstillende cataplas- 
men. De maleiers bezigen volgens Ridley (1. c.) een pap van këtjoe- 
boengbladeren, gewreven met uien en gember, bij pijn in den rug. 
Met kalk tot een zalf gewreven, wendt men ze aan aan tegen 
zwelling, rheumatiek en linoe, d. í. een stroef en knagend gevoel 
in het gebeente en de gewrichten, zooals bij jicht (Jasper, Genees- 
krachtige planten). Op dezelfde wijze past men ze uitwendig toe 
op de wang tegen kiespijn. Rumphius zegt, dat zij, versch gebruikt, 
roos uittrekken. Voor al deze doeleinden bezigt men ook de straks 
te vermelden këtjoeboengolie. 
Dr Boorsma deelde mij mede, dat een afkooksel van jonge kêtjoe- 
boengbladeren wel wordt ingenomen om het slijm los te maken; 
als dat is uitgeworpen, dient men tamarindewater met suiker toe. 
De Clercq (No. 1042) vermeldt, dat op Saleyer de gekneusde en 
daarna uitgekookte bladeren (inwendig) als wormdrijvend middel 
worden gebezigd; hier gebruikt men ze voor hetzelfde doel uit- 
wendig, doch te Buitenzorg ontving ik ook een recept tegen wor- 
men, voorschrijvende bladeren van koetjoeboeng fijn te wrijven 
met die van Caesalpinia pulcherrima en adas-poelasari, dat papje 
met water te vermengen en dan aan de kinderen toe te dienen. 
Kêtjoeboengolie is een aftreksel van de zaden of van de bladeren. 
Mevr. Kloppenburg beveelt aan 7 of 8 bladeren zeer fijn te snijden 
en in de zon te drogen; dan neemt men vijf eetlepels zuivere 
klapperolie of glycerine, doet daarin het blad en plaatst de flesch 
gedurende een dag of veertien in de zon. Spoediger kan men zijn 
doel bereiken door haar een uur lang in kokend water te zetten. 
Voor het gebruik worden de uitgetrokken bladeren verwijderd. 
Ook de door Rumphius beschreven methode is bruikbaar. R. zegt, 
dat men de vrucht uitholt, waardoor de meeste zaden worden ver- 
wijderd, en daarna vult met klapperolie; de opening wordt vervolgens * 
afgesloten met een stukje look en de vrucht gebraden in de heete 
asch. Die olie is een middel tegen zwerende ooren en Mevr. Klop- 
penburg zegt, dat bij geregeld indruppelen inderdaad genezing volgt. 
Het rooken van këtjoeboeng tegen asthma wordt algemeen toe- 
gepast; meestal gebruikt men daarvoor de bladeren, doch ook zeer 
vaak de bloemen en wel eens de wortels of de zaden. Zij worden ge- 
droogd gerookt gelijk tabak en volgens Harloff (Geneesk. Tijdschr. 
v. N.L. dll, bl, 385) zijn in den regel enkele teugen reeds voldoende 
om de benauwdheid te doen ophouden, of tenminste verlichting 
te geven. Ook Waitz (l.c.) laat zich gunstig over de werking uit. 
Volgens Harloff zou een aftreksel van de zaden nuttig zijn te- 
gen catarrhalen hoest. Rumphius zegt, dat de ambonsche en ter- 
nataansche grooten somtijds een scrupel of minder van de zaden 
