192 SOLANACEAE. 
en de ongestekelde vruchten, welkelaatste zijechter slechts uiterst zel- 
den voortbrengen, zoodat zij altijd door stekken worden vermeerderd. 
Datura suaveolens, L., welke volgens K. & V. (IX, bl. 262) vaak met 
de andere wordt verward, is voor zoover ik heb kunnen nagaan nog 
niet onderzocht, doch het alcaloïd dat Greshoff (Plantenstoffen 11, bl. 
152) uit Datura arborea afscheidde (0.813 °/, en 0.038 °/, in respec- 
tievelijk zeer jonge en oude bladeren en 0.2 °/, in de bloemen), was 
merkwaardig wegens zijn geringe giftigheid. Twintig mgr. bij een 
kip en 5 mgr. bij een padde geïnjecteerd, had geenerlei uitwerking. 
Ook van elders blijkt, dat sommige van de hier voorkomende Da- 
tura-soorten onschadelijk zijn. Vorderman verhaalt in het Tijdschr. 
v. Inl. Geneeskundigen 1893, bl. 85, dat hij in de bergstreken van 
het Bandoengsche een geit de bladeren zag eten van een witten Da- 
tura en dat zijn inlandsch geleide hem verzekerde, dat geiten zulks 
steeds doen en daarvan nooit nadeelige gevolgen ondervinden. 
Ziektebeelden van kêtjoeboengvergiftiging vindt men in het Ge- 
neesk. Tijdschr. v. N. 1. 1860, bl. 378 en 1908, bl. XXV. Een van 
de tegengiften is volgens Rumphius gember met water van jonge 
klapa idjo, doch ook een purgeermiddel schijnt zeer bevredigend 
resultaat te geven. 
In het Museum: Bloemen, zaden. 
Nicotiana Tabacum, L. 
De cultuur van tabak wordt in Ned.-Indië zeer algemeen, doch 
onder verschillende voorwaarden gedreven. Op Sumatra's Oost- 
kust en in de Vorstenlanden op Java is zij geschoeid op europee- 
sche leest en dat plantagebedrijf valt geheel buiten het bestek 
van dit werk. In Loemadjang en een deel van Banjoemasen van 
Kedoe wordt de voor de westersche markt bestemde tabak door 
de inlanders voor eigen risico geplant; de oogst daarvan wordt 
verkocht als krosok of als bladtabak aan europeesche ondernemers, 
die de: bereiding of nabereiding bewerkstelligen. In Besoeki be- 
staan beide stelsels naast elkaar; in de afdeeling Djember werd 
voorheen de cultuur uitsluitend gedreven op ondernemingen als 
in de Vorstenlanden, doch daarnaast is in de laatste jaren een 
opkoopsysteem ontstaan als in Loemadjang. In de afdeeling Bondo- 
woso is de toestand tegenovergesteld: vroeger was daar opkoop 
regel, doch thans wordt er in toenemende mate werk gemaakt 
van eigen aanplant; de meerderheid der ondernemingen daar heeft 
een gemengd bedrijf. Vrijwel geheel buiten de bemoeienis van 
den europeaan staat de cultuur in Kediri, Malang, Rembang en 
de afdeeling Lamongan en Djombang van de residentie Soera- 
baja, waar de tabak verbouwd en gedroogd wordt door de in- 
landers en opgekocht van wege de handelshuizen in de kust- 
plaatsen. Deze bedienen zich daartoe van de hulp van chineesche, 
soms ook van europeesche of inlandsche, tusschenpersonen, die 
het product in aan henzelf of aan de exporthuizen toebehoo- 
rende etablissementen laten leveren en het, nadat het voor zoover 
noodig een nabewerking heeft ondergaan, voor den uitvoer ver- 
pakken. Met den invloed van den europeaan op de productie 
neemt ook de kwaliteit van het voortbrengsel af. Tenslotte heeft 
men de over den geheelen archipel verbreide volkscultuur (waartoe 
nnn Oe 
