Tp, EPT TTEN ERN ER OT 
DATURA — NICOTIANA. 153 
25617434. wij ons in hoofdzaak zullen bepalen), welke produceert voor locaal 
gebruik of hoogstens voor de oostersche markt; die tabak wordt 
uitsluitend in gekorven staat verhandeld. 
Tabak wordt op Java *) verbouwd van af de laagvlakte tot op 4 à 
5000 voet, soms nog hooger, bijv. op het Diëngplateau, waar zelfs 
op 6 à 7000 voet nog tabak wordt aangetroffen. De streken waar 
zij voor de westersche. markt wordt geteeld zijn reeds genoemd; 
voor gekorven tabak zijn vooral van belang: Banjoemas, Rembang 
(afdeeling Bodjonegoro en Zuid-Toeban), Kedoe (Wonosobo, Te- 
manggoeng, Parakan en Zuid-Djatiroto), de bergstreken van Pe- 
kalongan, de hoogvlakte van Batoer (Banjoemas), in de Preanger 
Regentschappen o.a. de zuidoostelijke en zuidelijke helling van den 
Gede, de hoogvlakte van Pengalengan, de districten Tjipeudjeuh, 
Tjiparaj, Bandjaran, Tjisondari, Leles, Timbanganten e.a. 
Men teelt haar meer op tegal- en boschgronden als hoofdgewas, 
dan op sawahs als palawidja. De uitgestrektheid van de sawah- 
aanplantingen hangt nauw samen met plaatselijke omstandigheden 
en de weersgesteldheid. Waar die bouwvelden een gering ver- 
hang hebben en de grond minder goed doorlatend is, worden 
zij bij veelvuldige regens spoedig drassig en daardoor voor tabak 
ongeschikt. Veel, in het bijzonder in het Rembangsche, wordt 
tabak ook geplant op de erven. 
Als de meest geschikte gronden worden beschouwd die, welke 
bestaan uit een mengsel van klei en zand met een hoog humus- 
gehalte; zij moeten waterhoudend zijn en toch voldoende poreus. 
Zeer gezocht zijn uiterwaarden, welke jaarlijks onderloopen, in het 
Rembangsche bekend onder den naam van têgal têlatah. 
De bevolking pleegt bij voorkeur zaad van eigen aanplantingen 
te gebruiken en daarvoor is in dit geval veel te zeggen: van elders 
geïmporteerd zaad geeft vaak geen goede resultaten of typen, die 
de bevolking niet wenscht. Wie zorg besteedt aan de cultuur, 
laat de best geslaagde planten ongestoord groeien, zonder ze te 
toppen of er van te oogsten. Als zij 7 à 8 maanden oud zijn en 
de zaaddoozen geelbruin zijn geworden, snijdt men de trossen af 
en droogt die enkele dagen in de zon; zij worden in dezen toestand 
bewaard nabij het haardvuur, of dadelijk stuk gewreven ter af- 
scheiding van de zaden, welke dan door wannen gezuiverd, in een 
gesloten flesch of bamboekoker gedaan en op een droge plaats 
gezet worden. Veelal echter oogst men eerst wat voet- of middenblad 
en laat dan de zijloten doorgroeien. Zeer vaak blijkt nog grooter 
zorgeloosheid, doordat de bibit wordt aangeschaft op de pasar; 
in bijna elke tabakstreek zijn desa’s, waar het kweeken van bibit 
door enkelen als bedrijf wordt uitgeoefend en in sommige is het 
zelfs niet gebruikelijk, dat de tabaksverbouwer zijn plantgoed zelf 
kweekt. Zoo wordt in Wonosobo de bibit betrokken van de Diëng- 
hoogvlakte; in de Preanger koopt men voor aanplantingen in Leles 
1) Als grondslag voor de beschrijving van de inlandsche cultuur op 
Java is gebruikt de door den auteur omgewerkte en uitgebreide verhandeling 
in Inl. Landb. dl II, bl. 23. Voor de liberaliteit, waarmede de schrijver van 
dit uitmuntende werk, de Heer H. C. H. de Bie, mij veroorloofde van zijn 
handschrift gebruik te maken, zij hem hier openlijk dank betuigd. 
Java. 
Gronden. 
Plant- 
materiaal. 
