256/7434. 
Krosok. 
Ondernemings- 
tabak. 
158 SOLANACEAE. 
Regentschappen, aldus genoemd naar de plaatsen (desa’s of ge- 
gehuchten) van herkomst. De uit het overige deel van laatstgenoem- 
de residentie afkomstige tabak, bekend onder den naam van t. kabiri, 
wordt algemeen flauw van smaak gevonden en alleen geschikt ge- 
acht om te pruimen. Gesaust wordt inlandsche tabak niet, nòch 
op Java, nòch elders, tenzij door de kleinverkoopers. 
Voor rooktabak worden op geheel Java de midden- of de topbla- 
deren, vaak een mengsel van beide, gebruikt; het voetblad dient 
voor pruimtabak. In Midden-Java en Rembang worden het laatst- 
genoemde, de kèpèlan, bestemd voor uitvoer als krosok, d.i. blad- 
tabak in tegenstelling met gekorven tabak. In Rembang nu worden 
om krosok te maken de bladeren tot bosjes van 15 à 20 stuks bij- 
eengebonden en aan lijnen langs de wanden der woningen, dus 
meer in den wind dan in de zon, gedroogd. Daarna worden ze 
gesorteerd en gebonden in bossen van 25 tot 30 stuks. Fraaie, gave 
bladeren brengen 5 tot 10 cent per bos op, terwijl voor bescha- 
digde krosok niet meer dan 2, hoogstens 5 cent de 10 bossen wordt 
betaald. Een der middelpunten van dien handel is de pasar Babat 
op de grens van Rembang en Soerabaja; de verkoop geschiedt daar 
bij het gewicht. De opkoopers of tusschenhandelaren belasten zich 
met het nadrogen, sorteeren, fermenteeren en verpakken. 
In het Rembangsche houdt men wel eens een nasnit aan door den 
stengel even boven den grond weg te snijden; de bladeren van de 
nieuwe loot worden uitsluitend bestemd voor krosok of eigen gebruik. 
Ten opzichte van de voor uitvoer geteelde tabak in bladeren moe- 
ten wij overigens kort zijn; gelijk reeds is opgemerkt, wordt de cultuur, 
naarmate de europeaan er zich intensiever mede bemoeit, met meer 
zorg gedreven en men kan zich licht voorstellen, dat er verschillende 
stadia van overgang zijn tusschen de gewone inlandsche cultuur 
en het vervolmaakte plantage-bedrijf, dat op zijn beurt in de ver- 
schillende streken weer niet op precies dezelfde wijze wordt ge- 
dreven. Een speciaal voor den niet-vakman geschreven overzichtgeeft 
Dr O. de Vries in het 8e stuk van „Onze koloniale landbouw”. 
Laat ons dus tot besluit nog een vluchtigen blik slaan op de wijze, 
waarop de ondernemers in Oost-Java werken. 
De bevolking plant voor eigen risico, en meer in het bijzon- 
der voor binnenlandsch verbruik, tabak als hoofdgewas op droge 
gronden. De planttijd van dezen „vooroogst” valt in April/Mei, die 
van de ondernemingstabak, geteeld op ingehuurde sawahs, in Au- 
gustus/September. De voor het telen van bibiít bestemde gronden 
worden doorgaans in Januari/Februari schoongemaakt en in Maart/ 
April bewerkt; in Mei/juni worden de aan-en afvoergoten aange- 
legd, zoodat eind Juni of begin Juli de bedden bezaaid kunnen wor- 
den. Op zijn laatst met Ult. Juni moet men kunnen beschikken over 
de voor het planten bestemde sawahs. Begin Juli wordt een aanvang 
gemaakt met de grondbewerking, welke uiterlijk in September afge- 
loopen moet zijn. De cultuur geschiedt naar de aanwijzingen van 
den ondernemer en dus met meer zorg dan de inlander aan zijn 
eigen aanplant besteedt. De middenbladeren worden bestemd voor 
z. g. bladtabak —d.z. de beste bladeren, die, vooral ten opzichte 
van de lengte aan zekere, niet overal gelijke, eischen voldoen — 
de voet- en topbladeren voor krosok. De krosok wordt nader 
