Zaden. 
259/TT77. 
Cultuur. 
Bladeren. 
168 BIGNONIACEAE — PEDALIACEAE. 
breekbaar dan die van Lagenaria vulgaris; de inhoud is echter veel 
kleiner. De zaden bevatten volgens Wijs’ Vetcatalogus een in West- 
Indië medicinale toepassing vindend vet. 
In het Museum: Schalen, zaden. 
PEDALIACEAE. 
Sesamum indicum, L. 
Volksnamen. Sesam, Gingelly, Teelseed— Mal: Bidjan, Lênga 
— Soend.: Widjèn — Jav.: Widjèn — Mad.: Bidjhan — Mak.: 
Langa. 
Eenjarig kruid, onvast van gedaante, zooals Rumphius (V, bl. 
204) zegt, 0,25 tot 1.80 M. hoog, met een schier houtigen sten- 
gel, van boven in weinig zijtakken verdeeld. Zijn vaderland is 
niet met zekerheid bekend: sesam werd reeds in de grijze oud- 
heid geteeld als het oliezaad bij uitnemendheid en komt thans 
voor in alle warmere streken der aarde, in de tropen zoo goed 
als in het Middellandsche Zee-gebied, de zuidelijke staten van 
Noord-Amerika en in Mandsjoerije. Het wordt zeer gemakkelijk 
uit zaad voortgeteeld, gezaaid en geoogst als koorn, zegt Rumphius, 
nooit te gelijk met andere gewassen maar op bijzondere stukken 
vetten grond, die wel ter zonne staan; het put den grond zeer uit. 
Voor zoover uit meer recente berichten omtrent de cultuur blijkt, 
wordt in Ned.-Indië sesam als regel niet alleen geplant. In de resi- 
dentie Palembang, waar widjèn vooral wordt aangetroffen in de on- 
derafd. Ogan Ilir, wordt het door de bevolking hier en daar tusschen 
de katoen geteeld en ook op Java, volgens De Bie (Inl. Landb. II, bl. 86 
en 117), op droge gronden doorgaans tegelijk met rijst en vaak bo- 
vendien maïs. Deze laatste, de maïs, is na 3 à 4 maanden oogstbaar, 
sesam na ca 5 maanden en padi gogo na 4 à 6 maanden, zoodat 
een zelfde stuk grond achtereenvolgens drie verschillende gewassen 
oplevert. Voor het uitzaaien worden de korrels vermengd met asch, 
om aaneenkleven te voorkomen en tevens om insecten te weren. 
Het zaad wordt tegelijk met de padi uitgepoot. Vier of vijf dagen 
daarna schieten de jonge plantjes op en als zij ongeveer 2!/, maand 
oud zijn treedt de bloei in; op den leeftijd van 4!/, à 5 maanden 
zijn de vruchten rijp. Alsdan worden de zaaddoozen donkergrijs 
tot zwart en springt er hier en daar een open. De planten wor- 
den nu gesneden, in bossen gebonden en op rekken te drogen 
gehangen. Droog zijnde kan men de zaden uitschudden of wor- 
den de planten op platte manden of matten gedorscht (De Bie). 
Sollewijn Gelpke (bl. 259) beschrijft de cultuur op dezelfde wijze 
voor Toeloeng Agoeng: volgens dezen loopt de opbrengst zeer 
uiteen, doch rekent men op gemiddeld 7 picols zaad per bouw. 
Omtrent de cultuur in Gowa, dat de van Makasser uitgevoerde 
langa levert, is mij een nauwkeurige beschrijving niet bekend. 
Ook in Eng.-Indië, dat minstens een half millioen ton sesamzaad 
per jaar voortbrengt (meest voor eigen gebruik), wordt gingelly zeer 
veel in gemengde aanplantingen geteeld. Voor berichten omtrent de 
cultuur aldaar en in andere productiegebieden, zie Bull. lmp.Institute. 
1911, bl. 259; voorts raadplege men Teysmannia 1903, bl. 384. 
Buiten de zaden heeft deze plant slechts gering nut. De gewreven 
bladeren smeren de maleiers op het voorhoofd tegen hoofdpijn, die 
