CRESCENTIA — SESAMUM. 169 
_ 259/7777. het gevolg is van hitte of vermoeidheid (Rumph.) en volgens Gres- 
hoff's monographie (Schetsen, bl. 21) wordt een aftreksel ervan 
gebruikt als haargroei-middel, tegen diarrhee, gonorrhee, enz. 
Het zaad, zegt Rumphius, is een goed voedsel om hen, die door 
ziekte zijn uitgeput, op krachten te brengen. Men strooit het voorts 
over gebak, zooals men elders doet met venkel en anijszaad; ver- 
mengd met rijstmeel en wat suiker bakt men er ook koeken van, 
die echter zwaar op de maag liggen. In de geneeskunde gebruikt 
men het zaad, gewreven met kêntjoer, als pleister op de borsten van 
vrouwen, wier melk den zuigeling buikpijn veroorzaakt. Voorts geeft 
Rumphius een zeer uitgebreid overzicht van de velerhande toe- 
passingen bij andere oude schrijvers vermeld, die hier worden voor- 
bijgegaan. Alleen zij nog opgemerkt, dat Vorderman (Geneesmid- 
delen [) widjèn noemt onder de „officimeele’”’ medicijnen der inlanders. 
Volgens Greshoff wordt een afkooksel ervan gebruikttegen hoest. 
Ned.-Indië exporteert slechts geringe hoeveelheden widjèn. De 
kwaliteit is bevredigend; Wijs (in Van GorkomsO.l. Cultures II, 
bl. 241) zegt, dat het uit den archipel aangevoerde zaad te Am- 
sterdam altijd gemakkelijk koopers vindt. De uitvoer heeft bedragen, 
in tons, volgens de officieele uitvoerstatistiek: 
il 5 5 
É 5 af e «5 Ie c k 
8 5 5 | sE | 58 5 E 5d 2 
: 8 5 ES | 2 8 : E83 3 
a kj E a o ms Ei ú SC DE 
> o o 5 Kad Sed zm 
u u > = 6e - 
1910 234 n.v. n.v 5 202 315 n.v 18 
1911 434 - — — | 194 192 6 Ke) 
1912 579 22 O4 — | 292 303 11 
1913 1.401 113 41 3 | 293 117 18 
1914 1.788 56 Te Li 391 170 | 6 25 
Sesamolie dient volgens Greshoff in Europa als slaotie (surro- 
gaat voor en vervalschingsmiddel van olijfolie), bakolie, haarolie 
(na enfleurage met geurige bloemen), lampolie, voor zeepberei- 
ding, enz. Het zaad wordt gewoonlijk één maal koud en twee 
maal warm geperst of tweemaal koud en eenmaal warm. De eerste 
koude persing geeft een zeer fijne olie, de laatste warme een 
kwaliteit, die alleen voor de zeepziederij bruikbaar is. Hier wordt 
widjèn alleen warm geperst en het vet gebruikt als haarolie *) 
(Hasskarl’s Nut No. 909), als spijsolie, in de batiknijverheid (voor 
het toebereiden van katoen dat met mêngkoedoe moet worden ge- 
verfd) en voor medicinale doeleinden, als op wonden enz. In Ma- 
doereesche planten vermeldt Vorderman (No. 35), dat de olie be- 
roemd is als wrijfmiddel bij spierrheumatisme. De perskoek dient 
hier voor de bereiding van dagé (zie onder Arachis hypogaea, L.). 
Volgens Vorderman (Geneeskundig Tijdschr. v. N. 1. 1902, bl. 
428) wordt zij fijngestampt, gestoomd, in een bakoel gedaan en 
verder behandeld op de wijze als aangegeven voor Arachis. In 
‚) In Eng.-Indië wordt een hoogst eigenaardige methode toegepast om 
uit sesamzaad geparfumeerde haarolie te verkrijgen. Men wisselt lagen van 
sesamzaden af met lagen bloemen, zooals rozen of jasmijnen, en vernieuwt 
de bloemen dagelijks gedurende 16 etmalen. Het dan geperste zaad levert 
de welriekende olie voor het gebruik gereed. 
Zaden. 
Olie. 
Residu. 
