174 ACANTHACEAE. 
wendig tegen pijlgift: zij werden gekauwd op de wond gelegd. 
Gewreven met kleine gember bindt men ze op zuchtige beenen en É 
een gelijk papje wordt ingenomen tegen buikpijn en steken in de ä 
Bladeren. zijde. Tegen buikpijn kauwt men ook de jonge bladeren met een Ë 
stukje koelilawan. Geiten en runderen eten de jonge bladeren gaarne, ki 
| 
wat wel verwondering wekt in verband met de stekeligheid. 
Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 19) zegt, dat de tot poeder ge- 
Zaden. wreven zaden met water worden ingenomen als bloedzuiverend mid- 8 
del bij het uitbreken van zweren; hem zijn gevallen bekend, dat \ 
ook europeanen daarbij baat hebben gevonden. Volgens Holmes 
werken 2 of 3 zaden bij kinderen als wormdrijvend middel. 
Met deze soort schijnt A. ebracteatus, Vahi in gebruik overeen te 
komen; mogelijk is dit de plant, door Rumphius aangeduid als het 
wijfje van Aquifolium indicum. 
266/7998. Andrographis paniculata, Nees. 
Volksnamen. Mal. : Pépaïtan (Mol.) — Soend. : Ki oraj, Takilo 
— Jav.: Bidara, Sadilata, Sambilata, Takila. 
Opgericht, sterk vertakt kruid, 0.50 tot 0.80 M. hoog, van oudsher 
door de javanen beschouwd als een doeltreffend middel tegen den 
beet van giftige slangen: de gebetene neemt er wat van in den 
mond, kauwt dit eenigen tijd, slikt het speeksel door en legt de 
uitgekauwde massa op de wond (Boorsma, Plantenstoffen Il, bl. 
63 en III, bl. 59). In het Geneesk. Tijdschr. v. N. [. 1908, bl. 
657 bericht dezelfde, dat sadilata, waarschijnlijk niet ten onrechte, 
ook een zekere reputatie bezit als middel tegen suikerziekte en 
aangeprezen wordt tegen nog een menigte andere kwalen. Mevr. 
Kloppenburg vermeldt, behalve de aanwending tegen beten van 
giftige en schadelijke insecten en in combinatie met koemis koe- 
tjing (Orthosiphon) tegen diabetes, dat compressen en wasschingen 
met een aftreksel van de bladeren dienstig zijn als verkoelend 
middel bij koorts en dat het gezeefde sap uit de gestampte bla- 
deren wordt ingegeven bij typhus en bij koorts, doch dat men het 
voorzichtig moet toedienen, daar het oorzaak kan zijn, dat de oogen 
opzwellen. Dr Boorsma deelde mij verder nog mede, dat de ge- 
kneusde bladeren gebleken zijn gunstig te werken in sommige ge- 
vallen van jeukenden huiduitslag, waar andere middelen faalden 
en dat een infuus of pillen van de bladeren sterk worden aanbe- 
Chemie. _ volen tegen vrouwenziekte. Het door hem verrichte chemisch on- 
derzoek toonde de aanwezigheid aan van een vluchtige basische 
verbinding, die evenwel geen belangrijke giftige werking schijnt 
te bezitten, verder van een bittere stof, nader onderzocht door Gorter 
(Recueil des Trav. Chim. XXX, bl. 152), waarvan nog niet is na- 
gegaan, of zij misschien als een werkzaam bestanddeel moet worden 
beschouwd, terwijl wel gebleken is, dat zij niet zeer giftig is. Een rij- 
kelijk kaliumgehalte is ook hier aanwezig: in 15.9 gram luchtdroog 
kruid werd 417 mgr. kalium gevonden en slechts 26 mgr. natrium. 
In het Museum: Kruid, 
266/8007. Asystasia intrusa, Bl. (A. Blumei, Nees). 
Volksnamen. Mal. Mol.: Daoen moreto, Tjili oetan. 
De Moretiana is volgens de beschrijving van Rumphius (VI, 
