PERISTROPHE — JUSTICIA. 177 
algemeen de bovenaardsche deelen van den boenga boeroeng aan- 
wenden: de zieke huid wordt opengeschuurd en daarna gewreven 
met een pap van de jonge loten, bladeren en bloemen, fijnge- 
kneusd met azijn en kalk en soms met bawang poetih; bij deze 
behandeling behoort de toepassing van koude baden. Hasskarl’s 
Nut No. 899 vermeldt het aanwenden van de bladeren ook tegen 
roodehond, schurftachtigen uitslag en andere huidziekten. 
Het krachtigst werkzaam zijn de wortels en die worden op Java 
dan ook het meest, zoo niet uitsluitend, gebruikt. In den bast 
ervan is een harsachtige stof, rhinacanthine, gevonden ter hoe- 
veelheid van 1.87 ©/, van het gewicht der gedroogde wortels, 
waaraan de geneeskracht is toe te schrijven; de bladeren bevat- 
ten, behalve rhinacanthine, een weinig niet-giftig alcaloïd en veel 
kalium (Boorsma, Plantenstoffen Il, bl. 61 en III, bl. 60). 
In het Museum: Wortels. 
Hassk., Clinacanthus Burmanni, Nees). 
Volksnamen. Soend.: Ki tadjêm — Jav.: Gêndis. 
Opgerichte of klimmende heester, 2 à 3 M. hoog, in de vlakte gebe- 
zigd voor levende heiningen (Koorders’ Exkursionflora). De bladeren 
komen in de Vorstenlanden in den inlandschen medicijnhandel voor 
als middel tegen slijmerigen afgang; behalve kalium werd er door 
Boorsma (Plantenstoffen III, bl. 61) niets bijzonders in gevonden. 
266/8094. Justicia Gendarussa, L. 
Volksnamen. Mal. : Bési-bêsi (Atjeh), Gandaroesa — Soend.: 
Handaroesa — Jav.: Gondaroesa, Tètèan (?), Troes. 
Opgerichte heester, 1 à 1.50 M. hoog, niet zelden gebezigd voor 
levende heiningen. De bladeren dienen in het algemeen als pijnstil- 
lend middel. Volgens Mevr. Kloppenburg worden zij, fijngestampt 
met azijn en peper, aangewend tegen hoofdpijn tengevolge van ge- 
vatte koude en met sirihnkalk en peper tegen rheumatiek. Volgens 
Jasper (Geneeskrachtige planten) bezigt men een papje van de met 
adas-poelasari en kalk gewreven bladeren als smeersel tegen een 
gevoel van pijnlijkheid van het gebeente (pëégél). Hasskarl’s Nut 
No. 333 vermeldt een dergelijk gebruik tegen lendenpijn (vooral voor 
vrouwen die pas bevallen zijn). Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 50) 
zegt, dat de gandaroesa ook bij de malgiërs vermaard is als middel 
tegen rheumatiek en lendenpijn en (bl. 23) gestampt met witte peper 
inwendig wordt toegediend bij het uitblijven van de maandstonden; 
een afkooksel zou zweetdrijvend en koortswerend zijn. De Clercq 
(No. 1948) bericht, dat de zacht verwarmde bladeren bij kneuzing 
of inwendige beleediging op het zieke deel worden gelegd en dat 
zij in Zuid-Celebes als laxeermiddel worden aangewend. Van der 
Burg (Geneesheer III, bl. 310) geeft nog vele andere toepassingen. 
Rumphius (IV, bl. 70) beschrijft verschillende vormen (misschien 
soorten) van Gendarussa en zegt, dat de wortel van gandaroesa 
itamm, met water gewreven, wordt ingegeven tegen het waterbort of 
oepas poetih. 
Boorsma vond in de bladeren een niet-vluchtig, weinig giftig alca- 
loïd en een hoog kaliumgehalte (Plantenstoffen Il, bl. 58 en III, bl. 61). 
In het Museum; Bladeren. 
Bladeren. 
Chemie. 
266/8065. Clinacanthus nutans, Lindau (Beloperone fulgi da, 
Pagerplant. 
Bladeren. 
Pagerplant. 
Bladeren. 
Chemie. 
