ADINA — UNCARIA. 183 
2710/8228. welslagen op dat eiland zijn echter bekend: in Teysmannia 1905, bl. 
616 zegt Matthieu, dat hij met succes op Java gambir plantte en 
hij acht die cultuur daar zeer goed mogelijk. Eén zwaluw maakt 
echter nog geen lente. Te Tjiogreg nabij Buitenzorg is volgens „De 
Landbouwer” van 18/7 ’87 tusschen de jaren 1857 en 1860 gam- 
bir geteeld ter voorziening in de behoeften van de plaatselijke markt. 
Cultuur en bereiding van gambir zijn herhaaldelijk en zeer uit- 
voerig beschreven. De oudste en lang niet de slechtste beschrijving 
verscheen in 1780 in dl [Il der Verhandelingen v.h. Batav. Genootsch. 
(bl. 356). Men zie voorts de reeds vermelde verhandelingen van 
Ridley en Bosscha en die van Baumgardt in het Tijdschr. v.N.1. 14e 
jaarg. dl Il, bl. 64, verder Teysmannia 1891, bl. 118; 1892, bl. 849; 
1905, bl. 538 en 1907 bl. 16, en Zeylstra (in Van Gorkom’s O.1.C. 
HL, bl. 714). Door het Encyclopaedisch Bureau is een reeks van ge- 
gevens gepubliceerd in Korte Berichten van 1912 en 1913, later 
afzonderlijk uitgegeven als Mededeeling No. VII, waaraan een groot 
deel van hetgeen hier volgt ontleend is. 
De cultuur wordt uitsluitend gedreven door inlanders en chinee- 
zen; alleen op Sumatra (en in de Westerafdeeling van Borneo ?) 
bestaan enkele europeesche gambir-ondernemingen. Eenige zeer 
beknopte berichten omtrent de Ond. Goenoeng Melajoe in Asahan 
komen voor in Korte Berichten van Januari 1913. Daar wordt 
gezegd, dat bij den aanleg moet worden gezorgd voor goede 
drainage en goede wegen; het zaad wordt uitgestrooid op overdekte 
kweekbedden en de zaailingen worden na 6 à 8 maanden uitge- 
plant op 6 >X{8 voet. De jonge plantjes dienen tegen de middagzon 
te worden beschermd. Het onderhoud heeft plaats als bij andere 
overjarige cultures; speciaal moet aandacht worden gewijd aan 
het geregeld en geduldig wegzoeken van insecten die, eenmaal 
als plaag opgetreden, groote schade kunnen toebrengen. 12 à 14 
maanden na het uitplanten heeft de struik op genoemde onder- 
neming een hoogte van 6 à 7 voet bereikt en wordt voor het eerst 
geoogst. Men ervoer, dat doelmatig snijden van grooten invloed 
is op de volgende oogsten. Men kan in het algemeen om de 6 
à 7 maanden bij dezelfde planten terugkomen, doch is afhankelijk 
van de weersgestelheid; zoowel aanhoudende droogte als te veel 
regen vertragen den groei. Voor een struik in volle productie rekent 
men per keer op 3 tot 5 Kg. bladeren en twijgen. 
Heel wat meer uitvoerig zijn de berichten omtrent de volkscultuur. 
De inlandsche en chineesche planters bezigen voor den aanleg 
meest zaailingen, soms ook stekken. Indien stekken worden ge- 
bruikt, snijdt men die ter lengte van ruim twee leden van oude 
stengels en zet ze nog denzelfden dag uit in de plantgaten. Uit- 
zaaien geschiedt steeds op overdekte kweekbedden en men past 
daarbij somtijds vernuftige hulpmiddelen toe om het wegspoelen 
of rooven door mieren van het uiterst fijne zaad te beletten. Een 
daarvan is, dat men het zaad mengt met klei en ereen deeg van 
maakt, waarmede de bovenste helft van de steil oploopende wanden 
van een ca 50 cM. diepen kuil worden bestreken, waarna die 
kuil wordt afgedekt om de felle zon te“weren. Na 3 à 4 weken 
wordt de bedekking weggenomen om de zaailingen aan licht en 
regen te wennen. De kuil wordt ter halver diepte onbehandeld gela- 
Cultuur. 
Plantage- 
cultuur. 
Volkscultuur. 
Plant- 
materiaal. 
