270/8228. 
Uitplanten. 
Onderhoud. 
Oogst. 
Fabrikatie. 
184 RUBIACEAE. 
ten, omdat zich daarin bij regen het zakwater verzamelt, dat de jonge 
plantjes zou doen sterven. In Palembang strijkt men het deeg wel uit 
op sterk hellende bedden of op een vermolmden boomstam. 
Het uitplanten geschiedt in het begin van den regentijd. Hier 
gebruikt men daarvoor zaailingen van 2 maanden, die 5 cM. hoog 
zijn, elders richt men het zoo in, dat zij bij het uitplanten 6 maanden 
oud zijn. Van goed ontwikkelde zaailingen doet men er slechts 
één in elk plantgat, van minder goed geslaagde soms 2 of 3, doch 
ook daarvan wordt er slechts één aangehouden en de overige, zoo 
zij slagen, worden gebruikt om inteboeten. De plantgaten worden 
vrij diep gemaakt met een pootstok. In de Westerafdeeling van 
Borneo maakt men cylindervormige kuiltjes van 20 à 25 cM. diepte 
en een middellijn van 10 cM.; op de Oostkust van Sumatra zijn 
de plantgaten kegelvormig en 10 cM. breed en diep. De uitgetrok- 
ken zaailing wordt niet in het midden gezet, doch tegen den kant 
aangedrukt, met het doel het jonge plantje tegen overmatige warmte 
te beschermen. Deze wijze van planten veroorlooft tevens er bij- 
zonder op toe te zien, dat de penwortel recht omlaag gaat, wat een 
vereischte is voor goeden groei. Ter beschutting gebruikt men naar 
omstandigheden ook wel, zooals bij andere cultures, een blad. De 
plantkuiltjes worden natuurlijk hiet dichtgemaakt; op den duur spoe- 
len zij van zelf vol. De afstand varieert tusschen 1 en 2 M. 
De zorg aan het onderhoud besteed en dientengevolge ook de 
groeisnelheid, is natuurlijk verschillend. Op de Oostkust van Su- 
matra oogst men na 12 maanden en zelfs eerder; van Palembang 
heet het, dat men soms de eerste drie jaar naar het gewas niet 
omziet. Even van zelf sprekend is, dat de levensduur van een aan- 
plant veranderlijk is. Ter Oostkust van Sumatra blijft een behoor- 
lijk onderhouden tuin 15 à 20 jaar in productie; in Palembang 
wordt een tuin verlaten na 8tot 15, gemiddeld na ongeveer 9 jaar. 
Op Banka blijven de uit stekken aangelegde aanplantingen 10 à 12 
jaar productief bij goed onderhoud, anders slechts 5 à 6 jaar. In het 
verslag van den Landbouwadviseur ter Westkust van Sumatra over 
1912 wordt gezegd, dat de op goede gronden aangelegde aanplan- 
tingen in de afd. Pajakoemboeh wel een leeftijd van 60 jaar bereiken. 
In Palembang wordt door middel van een steen of een zwaar 
stuk hout de hoofdstengel omgebogen, om het ontstaan van krach- 
tige jonge loten te bevorderen; men meent, dat de bladproductie 
daardoor aanmerkelijk toeneemt, terwijl het oogsten wordt vergemak- 
kelijkt. In het Rokan-gebied buigt men den stengel na den tweeden 
oogst om en houdt een van de nieuwe loten als hoofdstam aan. 
Het oogsten, dat somtijds geschiedt om de drie, maar meestal om 
de 6 maanden, bestaat in het wegnemen van de 50 à 60 cM. lange 
twijgen, die tot op 2 dM., doch beter op 5cM., van den hoofd- 
stengel worden afgesneden; aan den voet van het stompje ont- 
staat dan spoedig en nieuwe loot. Langer dan 60 cM. behoeven, 
bij behoorlijke cultuur, die twijgen niet te zijn, omdat bij grootere 
lengte de oudste bladeren afvallen en dus verloren gaan. Gewoon- 
lijk zorgt men niet meer dan ca °/, van de bladmassa tegelijk te 
oogsten. Op Banka, en ook in de Padangsche Bovenlanden hier 
en daar, rist men de bladeren af. 
Het verwerken van den oogst, dat moet gebeuren vóór het 
