E 
UNCARIA. 185 
_ 
_ 2710/8228. blad verwelkt is, geschiedt bij de inlanders en chineezen ineen 
primitieve werkplaats, gebouwd meestal aan den zoom van het 
bosch (met het oog op het brandhout), liefst in de nabijheid van 
een beek. De vloer is somtijds geheel van aangestampte aarde, 
somtijds voor een deel van planken, dit in verband met de gevolgde 
werkwijze. Op, en gedeeltelijk in den bodem is een oven ge- 
bouwd van steenen of klei, waarop een groote koeali — een seg- 
mentvormige pan — geplaatst is. Deze koeali is van gietijzer of 
koper en wordt voorzien van een boord, door op den kant een 
bodemloos vat of een cylinder van boomschors te plaatsen. 
Hoe eenvoudig het afscheiden van het waardevolle bestanddeel 
van het blad ook lijkt, toch bestaat er in de gevolgde werkwijzen 
een groote verscheidenheid. Afgezien van meer of minder diep 
gaande verschillen in de details kan men de gambir-bereiding 
onderscheiden in een chineesche methode en een inlandsche. 
Vooraf dient echter te worden opgemerkt, dat het bladextract in 
hoofdzaak bevat twee aan elkaar verwante stoffen, catechine en 
catechu-looizuur; het eerste is in koud water moeilijk, in heet 
water daarentegen uiterst gemakkelijk oplosbaar, terwijl het looi- 
zuur ook in koud water zeer goed oplost. Voor sommige doel- 
einden, de techniek, zijn beide bestanddeelen evenzeer van belang, 
voor andere, als de gambir dienst doet als genotmiddel, verwij- 
dert men het looizuur meer of minder volledig. Onbewust maakt 
men daarbij gebruik van het verschil in oplosbaarheid bij gewone 
temperatuur. Welk deel van het looizuur in het eindproduct aan- 
wezig is, hangt af van de gevolgde bereidingswijze; bij persen 
verdwijnt natuurlijk meer vocht, dus looizuur, dan bij uitlekken. 
Behandelen wij nu het eerst de chineesche methode. Aangezien in 
de nieuwere beschrijvingen de bijzonderheden gewoonlijk zoozeer 
naar voren zijn geschoven, dat de hoofdlijnen niet meer te volgen 
zijn, houd ik mij ook daarvoor aan de voortreffelijke studie van 
Bosscha. De bladeren worden twee maal uitgekookt en dan rijkelijk 
overgoten met schoon water dat, opgevangen zijnde en aangevuld 
tot 180 à 200 L., het uitgangspunt is van de volgende extractie. Als 
het aan de kook is gebracht, wordt daarin de reeds een keer uitge- 
trokken bladmassa gedurende eenigen tijd ten tweeden male ge- 
kookt, waarna die met een groote, houten drietandige vork uit den 
ketel wordt gehaald en overgebracht in een breede, flauwhellende 
goot, die naar verkiezing kan afvoeren op de kookpan of op het 
waschwatervat. Vervolgens brengt men een hoeveelheid van 180 à 
200 Kg. van de twijgen afgeriste versche bladeren in het kokende 
extract en werkt den inhoud goed dooreen met een houten stam- 
per, met het doel de bladeren te kneuzen. Men kookt het versche 
materiaal gedurende een half uur en werkt ondertusschen de voor 
de tweede maal geëxtraheerde bladeren af‚ die in de goot liggen 
uit te lekken. De werkgoot door middel van een los gootje in 
verbinding gebracht zijnde met het waschwatervat, wordt de uit- 
geputte bladmassa, zooals gezegd is, afgespoeld met schoon wa- 
ter. De twee maal gekookte bladeren zijn dan ook van de nog 
aanklevende gëtah beroofd en worden verwijderd. Alsdan wordt 
de afvoer van de goot op de kookpan hersteld en de één keer ge- 
kookte bladmassa uit de pan in de goot overgebracht om uit te drui- 
Chineesche 
methode. 
