be 
$ 
UNCARIA. 187 
2710/8228. massa is heengetrokken en daarboven zichtbaar wordt; alsdan keert 
men den cylinder om. Is ook de voormalige bovenhelft voldoende 
gekookt, dan wordt het pak uit den cylinder getrokken en door 
uittreden vervormd tot een platten koek, welke vervolgens zoo stijf 
mogelijk opgerold en met een touw omwonden wordt, waarna men 
het opnieuw gevormde pak afspoelt met het heete vocht uit de 
koeali. Dit loopt langs den hellenden vloer in een bak onder de 
pers. De pers bestaat uit een in de lengte middendoor gezaagden 
stam van zeer hard hout, waarvan de beide helften door het in- 
slaan van wiggen tot elkaar kunnen worden gebracht. Na twee maal 
persen wordt het bladpakket opnieuw gekookt met versch water en 
nogmaals aan persing onderworpen. Het bij deze tweede persing 
verkregen vocht wordt te Pajakoemboeh aangewend om een voor- 
raad nieuw blad te koken; in Boven-Kampar wordt het direct voor 
de gambir-bereiding gebezigd. Het in den bak onder de pers ver- 
zamelde wordt door een zeef gegoten in ondiepe koelbakken, waarin 
zich na een half etmaal de gambir op den bodem afzet als een dikke, 
gele, op zachte stopverf gelijkende brij; het daarboven staande vocht 
laat men wegloopen. De brij wordt, in een stevigen doek gewik- 
keld, op een zeef of een laag idjoek gelegd en ter bespoediging 
van de drainage met steenen bezwaard of op andere wijze licht ge- 
perst. Als na wederom een half etmaal de gambirkoek vrij vast is 
geworden, kan men overgaan tot het vormen der welbekende schijfjes. 
Men gebruikt daarvoor stempels van bamboe, die in den koek worden 
gedrukt en gelijkgestreken, waarna het schijfje wordt uitgestooten en 
geplaatstop een raam, vervaardigd van bladnerven van den arênpalm; 
het drogen geschiedt als bij de chineesche methode. De opbrengst 
wordt opgegeven te bedragen ca '/,; van het gewicht van het blad (de 
twijgen ?). Deze gambir wordt niet zoo aan de consumptie overge- 
geven, doch te Padang door de chineezen „bewerkt”’, dwz. overge- 
kookt met weinig water, dan gemengd met 20 tot 60 °/, zeer fijne 
rijstzemelen en verder op de gewone chineesche wijze behandeld. 
Het toevoegen van dergelijke buitensporige hoeveelheden dëdëk 
kan echter niet meer worden beschouwd als een noodzakelijk kwaad. 
In Palembang, dat ook een vrij aanzienlijke hoeveelheid gambir 
levert, volgt men verschillende bereidingswijzen, ook een, tendeele 
overeenkomend met de inlandsche, tendeele met de chineesche me- _ 
thode. Eigenaardig is daar het uitspreiden van de gambirbrij in een 
1!/, cM. dikke laag op een plank, die bedekt is met grof onge- 
bleekt katoen; daarop wordt een zware plank gelegd en de laag 
na een nacht gesneden in gelijke vierkante tabletten. Ook worden 
de tabletten, hetzij dadelijk van de gewenschte grootte danwel van 
zoodanige afmetingen, dat zij later op maat kunnen worden ge- 
sneden, verkregen door de gambirbrij met een handpers te persen !). 
De bereiding op de reeds eerder genoemde onderneming Goe- 
| noeng Melajoe geschiedt volgens Korte Berichten „machinaal met 
de meest moderne technische hulpmiddelen volgens het principe 
1) Men heeft wel aangeraden om het looizuur, dat thans bij de gambir- 
bereiding verloren gaat, te winnen. Het Koloniaal Museum (Bull. No. 33, bl. 
150) onderzocht een monster persvocht, afkomstig van Pajakoemboeh. Het 
bevatte slechts 1.7 0/0 gambir, 1.6 0/9 looizuur en 1.4 %/ waardelooze stof. Her- 
haling van het onderzoek is echter gewenscht. 
Europeesche 
methode. 
