270,8228. 
Vormen. 
Kwaliteiten. 
Toepassingen. 
Technisch. 
188 RUBIACEAE. 
der diffusie”. Ridley schreef in Straits Bulletin 1909, bl. 313, dat de 
administrateur der indragirische onderneming hem mededeelde, dat 
de bladeren worden gekookt met stoom en dat het extract in va- 
cuo wordt ingedampt, weder met verhitting door stoom, tot zoo- 
danige concentratie, dat men het kan laten afloopen in de kisten, 
waarin het na bekoelen wordt verscheept. Op Goenoeng Melajoe 
wordt alleen blokgambir gemaakt, die in kisten van 1 picol naar 
Europa wordt verzonden, waar het product wegens zijn absolute 
reinheid en gelijkmatig watergehalte een hoogeren prijs opbrengt 
dan de door chineezen bereide blokgambir. 
De vormen en kwaliteit der gambir voor de oostersche markt 
zijn zeer verschillend. De chineesche bereiding levert naast blok- 
gambir alleen kuben met ribben van 2!/, tot 3 en zelfs 4 cM. De 
meest gebruikelijke vorm bij inlandsche bereiding is ronde schijf- 
jes van verschillende dikten, die ten deele in dien staat in de con- 
sumptie komen, ten deele, gelijk medegedeeld, te Padang worden 
verwerkt tot kuben. In Palembang worden voor den uitvoer slechts 
tabletten vervaardigd. Men heeft er van 5 XX 5 > 1 cM., welke 
in pakken van 150 stuks =ca 2.5 Kg. gewicht worden verpakt; ta- 
bletten van 4 X 41 cM., die in „djaras”’ van 100 elk uit 10 tabletten 
bestaande pakjes worden uitgevoerd; zoo’n djaras weegt ca 12 kati, 
enz., ook ongeperste gambir van Tebing Tíinggi, gesneden in ta- 
bletten van 10 2.5 1 cM. Daarnaast kneedt of stempelt men de 
gambir in andere vormen, als balletjes (boewah gambir uit Ben- 
koelen), visschen enz., doch deze zijn alleen van locaal belang. 
De twee uiterste kwaliteiten zijn de sterk geperste gambir van 
Palembang en blokgambir. De eerste bestaat uit broze, grijze, uit- 
wendig bruinachtige koekjes, waar het looizuur zooveel mogelijk is 
uitgedreven, de laatste uit vormlooze, donkerbruine, kleverige klom- 
pen, het volledig extract van de gambir-bladeren, zonder toevoeging 
van andere stoffen *) ingedampt, gekristalliseerd en gedroogd. Deze 
soort heeft altijd een vrij hoog watergehalte en is zoowel uitwendig 
als op de breuk zeer donker van kleur. Volgens een Mededeeling 
van het „Rijksproefstation en (den) Voorlichtingsdienst ten bate der 
Lederindustrie”, gepubliceerd eind 1914, bevat blokgambir hoog- 
stens 40°/, looistof, doch in Handelsberichten April 1915, bl. 90, 
wordt aangeteekend, dat de fabriekmatig bereide blokgambir uit 
Asahan veel zuiverder is en 50.8 °/, looistof bleek te bevatten. 
Gambir in blokken wordt alleen gebruikt voor technische doel- 
einden, de looizuurarme alleen als genotmiddel, terwijl die vormen, 
waarvan het looizuur door uitlekken verminderd is, voor beide 
doeleinden kunnen dienen. Ook kuben worden daarom op de wes- 
tersche markt aangetroffen, doch minder dan blokgambir, omdat 
de prijs aanmerkelijk hooger is. Volgens het Rijksproefstation (zie 
boven) zouden echter kuben 50 tot 60°/, looistof bevatten, door- 
dat hun watergehalte veel geringer is dan van blokgambir. 
In de techniek wordt gambir gebruikt in de ververij (vooral 
voor zijde en militaire uitrustingsstukken), voor het tanen van 
1) Er behoort ten minste niets te worden toegevoegd; in Teysmannia 
1907, bl. 244 deelt De Jong mede, dat voornamelijk door het vervalschen 
met gele klei, waaruit de „gambir” dikwijls voor 50%/0 bestond, het gebruik 
in de techniek ernstig zou zijn geschaad. 
vt 
En 6 
