UNCARIA. 189 
2710/8228. vischnetten en op groote schaal in de leerlooierij, waar gambir 
% 
een zeer nuttige rol speelt, doordat zij het looiproces zeer snel 
inleidt en voorkomt, dat zich in de huiden een begin van bederf 
voordoet, iets wat bij het gebruik van eikenschors alleen niet 
altijd zou zijn te verhinderen. Gambir wordt in het bijzonder 
gebezigd voor die zachte ledersoorten, welke getouwd worden 
(d.i. nabehandeld met vet). Ook in Indië gaf gambir goede re- 
sultaten. Een in Korte Berichten van 15 Augustus 1915, bl. 234, 
gepubliceerde mededeeling omtrent de ervaring daarmede opge- 
daan in ’s Lands Gevangenis te Djogjakarta, zegt, dat men kuben 
gebruikte van Riouw en van de Westerafdeeling van Borneo. Voor 
de bereiding van tuigleer extra licht, middelsoort en zwaar werd 
dit materiaal met succes bij de voorlooiing, de eigenlijke looiing 
en de nalooiing gebezigd. Bij de beginlooiing looit het snel aan, 
zonder gevaar voor te sterk aangrijpen van de huid. Bij de eigen- 
lijke looiing bezigde men 1 deel gambir op twee deelen an- 
dere looistof (pilang, mangrove of wangkal). Door de nalooiing 
met gambir bereikte men een goede, heldere, gelijkmatige kleur. 
Het geheele procédé leverde een zacht en vol leder met open 
losse vezel, wat een voordeel is voor overleders die getouwd 
moeten worden. Voor zoolleer bleek gambir, ook bij vermenging 
met andere gebruikelijke looimiddelen, ongeschikt, omdat zij het 
leder te soepel maakte. Voorts dient gambir in de brouwerij voor 
het klaren van bier en wordt dit product in kleine hoeveelheid 
als samentrekkend middel gebruikt in de geneeskunde onder den 
naam van gele catechut. Gambir werkt zeer heilzaam, zegt Ridley, 
bij chronischen buikloop en dysenterie, waartegen zij door de 
maleiers wordt gebruikt, evenals bij bloedingen, in den vorm van 
zalf bij zweren, en in andere gevallen waar samentrekkende mid- 
delen vereischt worden. In het bijzonder is zij aan te bevelen tegen 
heeschheid en aandoeningen van het strottenhoofd. 
Als genotmiddel, bestanddeel van de sirihpruim (Zie Areca Catechu 
en Piper Betle), is gambir door het geheele Oosten in gebruik. Rum- 
phius beschrijft *) in dll, bl. 34 de bij het sirihkauwen gebruikelijke 
geta gambir als koekjes als een hollandsche schelling, uit het sap van 
eenige bladeren en wat meel gemaakt, in het eerst vrij bitter in den 
mond, maar een aangename zoetigheid nalatende, gezond voor het 
tandvleesch en de keel. Daar waar de gambir groeit gebruikt men 
echter bij het sirihkauwen nog wel — en bij voorkeur — het blad zelf. 
Meerwaldt deelt daaromtrent in het sirihbulletin (No. 32) van het 
Kol. Museum mede (bl. 101), dat de catechine op een bijzondere 
manier uit het inwendige van het blad op de buitenzijde wordt 
gebracht. Bij de bataks in Angkola geschiedt dat op de volgende 
wijze: de afgesneden twijgen worden even opgekookt, tusschen 
twee matten gelegd en met de voeten getreden; dan worden zij 
in de schaduw gedroogd, van de stengels ontdaan en in bundeltjes 
ter markt gebracht. Bij goede behandeling zijn de gedroogde bla- 
deren lichtgeel, op wit af. Hetzelfde vindt men bij de maleiers 
1) Rumphius was met de gambirplant bekend door materiaal, dat hem 
van Malakka was toegezonden, maar nam haar niet op in het Kruidboek; 
in deel V deelt hij mede, dat de naar bedoeld materiaal vervaardigde teeke- 
ning door brand is vernietigd. 
Medicinaal. 
Genotmiddel. 
