2710/8231. 
Hout. 
Vruchten. 
2170/8231. 
Hout. 
Bladeren. 
2710/8231. 
Hout. 
194 RUBIACEAE. 
langs de kust, en ook wordt aangetroffen op Ceram-laoet. Het is 
een harde, duurzame houtsoort, zeer geschikt voor waterwerken, 
doch niet verkrijgbaar in zware afmetingen. 
In het Museum: Hout. 
Sarcocephalus cordatus, Mig. (Nauclea grandifolia, 
DC., N. macrophylla, Bl). 
Volksnamen. Mal.: Gémpol, Kajoe mas (Minahassa) — Soend.: 
Gémpol — Jav. : Gémpol, Klépoe pasir, Lampajan — Alf. 
Minah.: Séha. 
Tot 35 M. hooge en 50 cM. dikke boom van Java en het oos- 
telijk. deel van den archipel, op Java beneden 1300 M. vaak zeer 
veelvuldig voorkomend, vooral in de laagvlakte. Het hout wordt 
door de inlanders bijna nooit voor den huisbouw gebezigd, maar bij 
voorkeur gebruikt voor het maken van de handvatten der padi-snij- 
mesjes (K. & V. — VIII, bl. 13, 266, 267). Hasskarl zegt (Het Nut No. 
219), dat het spint zeer spoedig door de witte mieren en boeboek 
wordt verteerd en dat het hardere kernhout wel eens dient voor 
bouwhout, hoewel het door dezelfde vijanden wordt bedreigd. 
De kleur van het hout is bruinachtig, aan de lucht spoedig over- 
gaand in oranje. Voor het onderzoek naar de zeer bittere, don- 
kergele, stikstofhoudende, niet-glucosidische kleurstof zie men 
Boorsma, Plantenstoffen IV, bl. 81. Boorsma vermeldt insgelijks, 
dat ook in den bast en de bladeren een bittere kleurstof en een 
weinig alcaloïd aanwezig zijn. Greshoff (Plantenstoffen II, bl. 92) 
noemt het extract uit den bast zeer adstringeerend en bitter. 
Volgens K. & V. worden in West-Bantam in tijden van schaarschtede 
grauwe vruchten wel gekookt gegeten; rauw zijn zij bitter van smaak. 
In Midden-Java zouden zij als inlandsche medicijn worden gebezigd. 
In het Museum: Hout. 
Sarcocephalus mitragynus, Mig. 
Volksnamen. Mal. Mol.: Bangkal laki-laki. 
Boom, de Bancalus mas van Rumphius (III, bl. 84). Het hout 
is harder en minder slecht dan dat van den bangkal pêrampoean 
(Sarcocephalus undulatus, Miq.), maar wordt insgelijks niet voor 
timmerhout gebezigd. Dat van oude stammen is echter mooi geel, 
dicht en fijn van draad en geschikt voor licht schrijnwerk. 
De bladeren worden niet gegeten, doch als die van het wijfje 
aangewend tegen koorts (Rumphius). 
Sarcocephalus undulatus, Mig. (=S. cordatus, Mig. ?). 
Volksnamen. Mal.: Kajoe mas (Menado), Bangkal pêram- 
poean (Mol), Kajoe koening (Mol.) — Mak. : Bangkala — 
Alf. Amb.: Mamelen. 
Boom van Malakka, Sumatra, Borneo en de Molukken, de Ban- 
calus femina van Rumphius (III, bl. 82), door dezen beschreven 
als een tamelijk dikke boom, gezellig groeiend in de laagvlakte 
van alle westersche en oostersche eilanden en ook wel aangetrof- 
fen in de bergen. Met het oog op de bladeren worden de takken 
gebruikt als pagerstijlen, daar zij gemakkelijk wortel schieten. 
Het hout is week en ondeugdelijk; het laat zich niet glad afwerken 
hún. 
