Hout. 
Bast. 
270/8365. 
2170/8365. 
Wortels. 
Hout. 
Bast. 
200 RUBIACEAE. 
schen Oceaan (K. & V. — VIII, bl. 129). Rumphius (lll, bl. 39) 
beschrijft hem onder den naam van Tittius litorea als een 
krom boompje met een stam niet dikker dan een dij, waarvan 
het hout wit, week en waardeloos is. Een stukje schors, een vinger 
lang en breed, met ruim zooveel bast van den wortel van Soccus 
saxatilis (Artocarpus spec.) in water gekookt en gedronken, ge- 
neest verwaarloosde dysenterie (Rumph.). 
Timonius macrophyllus, Val. (Greeniamacrophyl- 
la, T.&B., Timonius amboinicus, Boerl.). 
Volksnamen. Op Ambon: Aleroen, Areroen — Ternate : Ka- 
maijoea — Halmaheira: Kamajoe patjih. 
Boom. De E.A. Waterstaatsambtenaar te Ternate berichtte in 
Februari 1909, dat kamaijoea of kamajoe patjih een zeer zware 
houtsoort is, uitstekend geschikt voor paalwerk in zee. In de 
Indische Gids 1883, 1, bl. 142 wordt als mal. equivalent van het 
Tern. kamaijoea opgegeven: lasi, zoodat beide berichten met de 
noodige reserve dienen te worden aanvaard. 
Timonius sericeus, K. Schum. (Polyphragmon seri- 
eeuw, Dese Ruan p.h ii; sDE). 
Volksnamen. Boeg.: Kenai — Alf. Amb.: 7imon — Timor: 
Ketimon. 
Den Tímonius beschrijft Rumphius (II, bl. 216) als een kleinen. 
boom, op Ambon voorkomende op grazige vlakten. De wortels 
worden medegevoerd op zeereizen om ze, wanneer men zich koortsig 
voelt met steken in de beenen, te kauwen met nagelen, muskaat- 
noot en gember en zich daarmede in te smeren. Het hout van 
oude stammen is redelijk duurzaam en wordt wel voor dakwerk 
gebruikt, doch alleen aan eenvoudige huisjes. De lange, rechte 
takken houden het in zeewater vrij lang uit en worden voor sero’s 
gebezigd. De bitterachtige bast wordt bij gebrek aan pinang in plaats 
daarvan gebruikt (Rumph.). In dien bast vond Greshoff een zeer 
bitter en giftig alcaloïd (Plantenstoffen Il, bl. 100; zie ook bl. 104). 
2710/8381. Coffea arabica, L. en C. liberica, Bull. 
Hout. 
Bladeren. 
Voor de cultuurenbereiding van koffie wordt, als vallende buiten 
het bestek van dit werk, verwezen naar de uitgebreide speciale 
literatuur, terwijl hier alleen gesproken wordt van de bijproducten. 
Het hout van C. arabica is klein van afmetingen, doch duurzaam en 
een goed brandhout; rechte takken leveren fraaie wandelstokken. 
De bladeren van dezelfde soort zijn een genotmiddel, dat met 
evenveel vuur (men zie bijv. het Natuurk. Tijdschr. v. NI. dl VI, 
bl. 370) is aanbevolen als de maté (Ilex paraguayensis) en met gelijk 
recht, daar beide hetzelfde stimuleerende alcaloïd bevatten. De 
kawah is de nationale drank der sumatraansche maleiers en om 
deze reden is C. arabica bij hen veel meer in aanzien dan C. 
liberica. Veth’s Sumatra expeditie (Volksbeschrijving, bl. 262) noemt 
hem een heerlijken drank, die opwekt en verkwikt, een weerga- 
looze lafenis voor den vermoeiden reiziger. De bereiding geschiedt 
als volgt: de jonge groene takjes en de bladeren worden in de zon 
gelegd tot zij geheel verwelkt zijn, dan tusschen gespleten bam- 
