2710/8463. 
Bladeren. 
Vruchten. 
212 RUBIACEAE. 
t 
De buitenzorgsche bëngkoedoe geniet een betere reputatie dan 
het plaatselijk product; de batikers zijn de meening toegedaan, dat 
de eerste intensiever kleurt dan de pekalongansche. Bij gelijke 
zuiverheid is echter het kleurend vermogen niet grooter dan dat 
van de pekalongansche. OndankS de meerdere appreciatie van de 
buitenzorgsche bëngkoedoe is de prijs van dit product lager dan 
van de pekalongansche verfstof. De oorzaak van dit verschijnsel 
ligt op oeconomisch terrein en het zou mij te ver voeren de door 
de Heeren Hymans aangevoerde redenen te vermelden, waarom 
het in zich zelf waardevoller materiaal in de praktijk geen hooger 
prijs in dit afzetgebied kan behalen. 
Rumphius acht de wortels van den wijfjes-béngkoedoe voor het 
verven ondienstig, doch van den wortelbast vermeldt hij, dat die 
wordt gebruikt voor het roodkleuren van garens. De boom wordt 
echter omtrent de negorijen en zelfs in de hoven aangeplant we- 
gens zijn algemeen gebruik in de medicijnen. De grootste en 
breedste bladeren worden met klapperolie ingesmeerd, verwarmd 
en dan over den buik en de lendenen gebonden tegen winderig- 
heid, koliekpijnen en naweeën van kraamvrouwen. Ook bij persing 
en dysenterie wordt dit middel twee maal per dag op rug en lendenen 
toegepast om de pijn te verzachten. Blijkens een aanhaling van 
Rumphius kende Bontius aan de bladeren een wondheelende 
kracht toe. Een afkooksel van bêngkoedoebladeren en bladeren 
van Dracontomelum mangiferum, Bl. (raoe) zou koliek genezen. 
De Bie vermeldt, dat de jonge bladeren als groente worden 
gegeten en dat men ze bezigt als wikkelblad bij het poffen van 
vleesch of visch. 
Tegen moeilijke urineloozing beveelt Rumphius aan dagelijks 
een roemertje vol te drinken van het door een doek gezeefde uit 
de vruchten geperste sap, waaraan een weinig kalk is toegevoegd. 
Met azijn gewreven en gedronken geneest de vrucht een gezwollen 
milt. Sommigen eten haar te dien einde uit de hand, wat de in- 
lander met smaak doet, doch waartoe onze natie niet licht over- 
gaat. Bontius bevond de gepofte vruchten heilzaam tegen bloed- 
spuwing en volgens dien gebruikten de javanen ze o.m.tegen de 
zoo gevreesde steken in de zijde (Rumph.). Boorsma bericht in 
het Geneesk. Tijdschr. v. Nl. 1908, bl. 657, dat de vruchten worden 
gegeten ter bestrijding van suikerziekte en een soort van pêtis, 
er met goela djawa en sambal van bereid, wordt geroemd als een 
uitstekend middel tegen beri-beri. Mevr. Kloppenburg vermeldt het 
gebruik van het sap uit de vruchten tegen leverlijden en met sui- 
ker tegen hoest. Een afkooksel van de vruchten, bast en wortels 
zouden de javanen bezigen voor het reinigen van wonden. 
Dat de bittere vruchten, die gemakkelijk tot rotten overgaan en 
dan een afschuwelijken stank verspreiden, als ooft worden gegeten, 
moet een verzinsel zijn, dat de een van den ander heeft nage- 
schreven. De halfrijpe vruchten worden volgens De Bie als roe- 
djak genuttigd en de rijpe vruchten, waarvan het vleesch zacht 
is geworden, worden gebruikt als reinigend middel, bijv. van het 
hoofdhaar en om roest te verwijderen van metaalwaren. Van kap- 
messen, paardenbitten enz, die 2 à 3 dagen in met water aan- 
gelengde béngkoedoevruchten zijn gelegd, laat het roest zich ge- 
