Zaden. 
2735/8628. 
230 CUCURBITACEAE. 
sommige rond zijn als een afgeplatte bol, andere door diepe kepen 
zijn afgedeeld. Ik ontmoette er ook wel in den vorm van Benincasa- 
vruchten, doch veel kleiner en men verklaarde, dat de vruchten 
dien gerekten vorm krijgen wanneer zij geen steunpunt hebben 
kunnen, vinden; aan een en dezelfde plant vindt men dan ook 
somtijds vruchten van verschillenden vorm. De kleur is volgens 
Rumphius vaalgeel; sommige jonge vruchten zijn grasgroen met 
witte plekken. Het vruchtvleesch is drie vinger dik, geel, hard en 
lafzoet. Zij zijn smakelijker dan haar verwanten, van nature smerig 
en vet en laten zich bij allerlei sop en visschen voegen. De in- 
landers eten ze gaarne, want met een klappermelkje of een visch- 
sopje gekookt zijn zij lekkerder dan eenige andere soort met een 
vet sop (Rumph.). De Bie deelt mede, dat men van het oranje- 
gele vleesch nu en dan sajoer maakt, doch dat het gewoonlijk 
in verdunde klappermelk met arènsuiker en wat zout wordt ge- 
kookt tot het goed zacht is geworden en deels tot moes is over- 
gegaan. Een dergelijke halfbrijvormige, melige spijs, gemaakt van 
pisang, Colocasia antiqguorum, Manihot utilissima, Ipomoea Batatas 
enz., noemt men in Midden- en Oost-Java kolak, in het soendaasch 
kaloewa en deze wordt als versnapering genuttigd, ook door euro- 
peanen. Mevr. Kloppenburg acht veelvuldig gebruik van deze 
vrucht, door haar beschreven en afgebeeld onder den onjuisten 
naam van Lagenaria vulgaris, Ser., nuttig bij gestoorden stoelgang 
en zegt, dat de „gëtah” uit de vrucht wordt aanbevolen tegen de 
beten van giftige dieren. Ook vermeldt zij natuurlijk het aan iederen 
inlander bekende gebruik van de zaden. Deze zijn een gerenom- 
meerd middel tegen lintworm; door oud-indischgesten zijn zij ook 
naar Europa overgebracht, doch daar is de werking onzeker, aan- 
gezien de zaden dikwijls te oud zijn (Bull. No. 50, Kol. Museum, 
bl. 183). Ook is het volstrekt niet onmogelijk, dat wat als laboe- 
mérahzaad in Holland wordt gebruikt, niet altijd afkomstig is van 
C. moschata, Duch. Het werkzame bestanddeel der zaden is nog 
niet bekend; zij bevatten een groote hoeveelheid olie, waarvan de 
constanten, volgens een door De Jong in het Agr. Chem. Lab. te 
Buitenzorg ingesteld ondoerzoek, bedragen: s.g. 0.915; zuurgetal 
3.3; verzeepingsgetal 196; R.M. getal 1.1 en Joodgetal 100. 
In het Museum: Vruchten, zaden, olie. 
Coccinia cordifolia, Cogn. (C. grandis, Roem, C. indica, 
W.& A, Momordica bicolor, BL). 
Volksnamen. In vele talen: Papasan, voorts ook Jav.: Boloe 
tékè, Kémarogan, Tjékli. 
Vitis alba indica, zegt Rumphius (V, bl. 448), is een klim- 
plant, die zich met zeer lange, ronde, dunne stengels om de naas- 
te boomen en ruigte slingert. De oude stengels worden een arm, 
zelfs een been dik; zij zijn hoekig en gestreept, alsof er vele te- 
zamen waren gegroeid. Zij kan den steunboom zoodanig bedekken, 
dat van het loof daarvan niets meer te zien is. Omdat zij tot vele 
doeleinden gebruikt wordt, plant men haar (op Ambon) vaak in 
de tuinen op para-para’s of langs de pagers, hoewel zij ook uit 
zich zelf groeit in verlaten tuinen. 
Aan alle deelen van deze plant wordt geneeskracht toegeschreven. 
$ 
