Bast. 
Bladeren. 
Vruchten. 
280/8751. 
234 GOODENIACEAE — COMPOSITAE. 
stam kan men het nauwelijks terugvinden, in het onderste deel in 
het geheel niet. Dit merg laat zich gemakkelijk tot allerlei figuren 
snijden en neemt kleurstoffen licht aan; het is daarom (in de Mo- 
lukken) in dagelijksch gebruik om kunstige bloemen, vogeltjes, lof- 
werk e.d. te snijden, die men dan ín allerlei kleuren verft. Na- 
bootsingen van vruchten, vervaardigd van het merg van papatjéda, 
behooren nog heden tot de merkwaardige kunstuitingen van het 
eiland Ambon. Het merg wordt volgens Rumphius ook, na op kolen 
een weinig geroosterd te zijn, bij de sirih gekauwd met den wortel 
van Drynaria sparsisora, Moore en den bast van den zaadloozen 
Artocarpus incisa, om den witten buikloop te stoppen. 
Vorderman deelt mede (Madoereesche planten No. 73), dat de 
fijngestampte bast, met curcuma vermengd, op Madoera op patèk 
(framboesia) wordt gesmeerd na voorafgaande behandeling met ko- 
persulfaat. Rumphius bericht, dat op Ambon een afkooksel van bast 
en bladeren met katjang idjo, dagelijks gedronken, gehouden wordt 
voor een middel tegen beri-beri, doch men moet tevens de groene 
bladeren op de opgezette beenen binden. Proeven daarmede ge- 
nomen hebben blijkens het Geneeskundig Tijdschr. v.N. I. dl 34, 
bl. 745 en 756 niet veel resultaat opgeleverd. Boorsma (Planten- 
stoffen I, bl. 33) vond ín basten bladeren, behalve een niet zeer giftige 
bitterstof, geen bijzondere bestanddeelen. In den Riouw-archipel 
gebruikt men de gekookte bladeren om er kraamvrouwen na de 
bevalling het lichaam mee te bedekken. Het met een weinig water 
verdunde sap uit de bladeren in de oogen gedruppeld, geneest 
volgens Rumphius de beginnende donkerheid derzelve; met dit 
middel heeft een moorsche paap van Boëroe eenigen half blinden 
menschen het gezicht hergeven, maar langen tijd door mij (R.) 
gebruikt, heb ik daarbij geen baat gevonden. Nochtans wil ik de 
krachten van dit boompje niet betwist hebben, want het is in Am- 
bon bekend, dat verschillende personen daarmede zijn gecureerd. 
Ook de rijpe bessen, boven de oogen uitgedrukt zoodat het sap 
erin spat, zuiveren die en maken ze helder (Rumph.). 
COMPOSITAE. 
Vernonia anthelmintica, Willd. 
Forsche, eenjarige struik, op Ceylon en in Voor-Indië algemeen 
tot hoog in het gebergte. In Eng-Indië worden de vruchten voor- 
namelijk gebruikt, zoowel in- als uitwendig en naar men zegt met 
goed resultaat, tegen huidziekten, o.a. lepra, minder als worm- 
drijvend middel (Watts Dictionary). Op Java worden zij in kleine 
hoeveelheid van Bombay geïmporteerd voor den inlandschen me- 
dicijnhandel, waarin zij bekend staan als koersani of moersani. Men 
gebruikt ze volgens Dr Boorsma voor het samenstellen van ver- 
schillende djamoe’s, meestal gecombineerd met madja-moedjoe 
(Cuscuta chinensis). Vorderman (Tijdschr. v. Inl. Geneeskundigen 
1898, bl. 96) vermeldt, dat zij wel eens als abortivum worden gebe- 
zigd; hij nam een geval waar bij een indo-europeesche vrouw, 
die vroeger vruchteloos andere abortiva had toegepast, doch het 
beoogde doel bereikte met een sterk aftreksel van koersani. 
In het Museum: Vruchten. 
